Tương Ưng Bộ · SN 45.44
Kinh Liễu Tri Con Đường Dài
Addhānapariññāsutta — bài thứ bốn mươi bốn
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Liễu Tri Con Đường Dài (Addhānapariññāsutta) có một mục đích mà bản dịch nào cũng phải dừng lại lâu: addhāna.
Chữ addhāna nghĩa đen là "con đường dài", "chặng đường dài" — và trong kinh, nó thường chỉ vòng sinh tử, cái đường dài vô tận mà chúng sinh đã đi qua. Nghĩa đầy đủ ở đây là: liễu tri trọn vẹn con đường dài ấy.
Nghĩa là không phải "biết con đường tu của tôi", mà biết trọn cái quãng đường đã đi — biết nó là gì, do đâu mà có, và nó dài đến đâu. Đó là một cách nói khác của "biết trọn khổ" (bài 45.5), nhưng nhìn theo trục thời gian: không phải khổ đang có mặt, mà cả chuỗi dài đã sinh ra nó.
Và để liễu tri con đường dài ấy — vẫn con đường tám nhánh.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Đạo (Maggasaṃyutta), tương ưng thứ 45.
Phẩm Các Ngoại Đạo (Aññatitthiyapeyyālavagga) — phẩm thứ năm của Tương Ưng Đạo.
Kinh Liễu Tri Con Đường Dài (Addhānapariññāsutta) — bài thứ bốn mươi bốn.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī (Xá-vệ).
"Này các tỳ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các ông như vầy:
'Vì mục đích gì, này các bạn, mà người ta sống đời sống phạm hạnh dưới sa-môn Gotama?' — thì này các tỳ-kheo, được hỏi vậy, các ông hãy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vầy:
'Vì mục đích sự liễu tri con đường dài, này các bạn, mà người ta sống đời sống phạm hạnh dưới Đức Thế Tôn.'
Và này các tỳ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo lại hỏi các ông như vầy:
'Vậy này các bạn, có con đường nào, có cách thực hành nào để sự liễu tri con đường dài không?' — thì này các tỳ-kheo, được hỏi vậy, các ông hãy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vầy:
'Có, này các bạn, có con đường, có cách thực hành để sự liễu tri con đường dài.'
Và này các tỳ-kheo, con đường ấy là gì, cách thực hành ấy là gì để sự liễu tri con đường dài?
Chính là con đường tám nhánh cao quý, tức là:
chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.
Này các tỳ-kheo, đó là con đường, đó là cách thực hành để sự liễu tri con đường dài.
Được hỏi vậy, này các tỳ-kheo, các ông hãy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vậy."
Kinh Liễu Tri Con Đường Dài, bài thứ bốn mươi bốn, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.