Tương Ưng Bộ · SN 56.30
Kinh Trưởng lão Gavampati
Gavampatisutta — bài kinh về cái thấy trọn bốn sự thật
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài cuối phẩm không có Đức Thế Tôn trong bối cảnh. Chỉ có một nhóm tỳ-kheo trưởng lão ở xứ Ceti, sau bữa ăn, ngồi tụ lại trong nhà tròn, và một câu hỏi nổi lên giữa họ:
"Phải chăng ai thấy khổ thì người ấy cũng thấy nguồn gốc của khổ, cũng thấy sự chấm dứt của khổ, cũng thấy con đường?"
Câu hỏi ấy không nhỏ. Nó hỏi: bốn sự thật là một khối hay bốn mảnh? Có thể hiểu một mà không hiểu ba cái kia không?
Tôn giả Gavampati trả lời bằng một câu dẫn trực tiếp: ông đã nghe chính Đức Thế Tôn nói rằng thấy một là thấy cả bốn — và rồi ông đọc đủ bốn chiều, mỗi chiều mở đầu bằng một sự thật khác nhau. Thấy khổ thì thấy cả ba cái kia; thấy nguồn gốc thì cũng thấy cả ba cái kia; v.v.
Đây là lời giải thích rõ nhất cho cấu trúc của tương ưng này: bốn sự thật không phải bốn đề tài nối tiếp nhau, mà là bốn mặt của một cái thấy. Chạm được mặt nào thì cả khối hiện ra.
Bài kết thúc phẩm bằng bài kệ tóm tắt mười bài — và cũng là dấu đóng phẩm thứ ba.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Làng Koṭi (Koṭigāmavagga) — phẩm thứ ba của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Trưởng lão Gavampati (Gavampatisutta) — bài thứ mười.
Một thời, nhiều vị tỳ-kheo trưởng lão trú tại xứ Ceti, ở Sahañcanika.
Lúc ấy, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực trở về, các vị trưởng lão ngồi tụ lại trong nhà tròn, và câu chuyện sau đây khởi lên giữa họ:
"Này các Tôn giả, phải chăng ai thấy khổ thì người ấy cũng thấy nguồn gốc của khổ, cũng thấy sự chấm dứt của khổ, cũng thấy con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ?"
Khi nghe vậy, Tôn giả Gavampati, bậc trưởng lão, nói với các tỳ-kheo:
"Này các Tôn giả, điều này tôi đã nghe trực tiếp từ Đức Thế Tôn, đã nhận trực tiếp từ Ngài:
'Này các tỳ-kheo, ai thấy khổ thì người ấy cũng thấy nguồn gốc của khổ, cũng thấy sự chấm dứt của khổ, cũng thấy con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ.
Ai thấy nguồn gốc của khổ thì người ấy cũng thấy khổ, cũng thấy sự chấm dứt của khổ, cũng thấy con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ.
Ai thấy sự chấm dứt của khổ thì người ấy cũng thấy khổ, cũng thấy nguồn gốc của khổ, cũng thấy con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ.
Ai thấy con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ thì người ấy cũng thấy khổ, cũng thấy nguồn gốc của khổ, cũng thấy sự chấm dứt của khổ.'"
Kinh Trưởng lão Gavampati, bài thứ mười, đến đây là hết.
Phẩm Làng Koṭi, phẩm thứ ba, đến đây là hết.
Kệ tóm tắt phẩm (uddāna) — bốn câu ghi tên mười bài, không phải lời dạy thêm.
Hai bài ở làng Vajjī, bậc Chánh Đẳng Giác,
bậc A-la-hán, diệt tận lậu hoặc;
bạn bè, như thật, và thế giới,
cần hiểu trọn vẹn, và Gavampati — hết phẩm.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.