Tương Ưng Bộ · SN 54.15
Kinh Các Tỳ-Kheo Thứ Nhất
Paṭhamabhikkhusutta — bài thứ mười lăm
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ mười lăm đổi người hỏi lần nữa: lần này là nhiều tỳ-kheo.
Bạch Đức Thế Tôn, có phải một pháp được tu tập, được thực hành nhiều thì làm cho viên mãn bốn pháp;
Cùng một câu hỏi, cùng một câu trả lời, và cùng một chuỗi. Nhưng bài này ngắn hơn bài mười bốn, và ngắn hơn cả bài mười ba — nó chỉ còn chín khóa.
Sự thu hẹp ấy là một phần của cách tương ưng này được lập. Ba bài liên tiếp nói cùng một điều, với ba người hỏi khác nhau, và độ dài giảm dần. Người nghe lần đầu cần đủ; người nghe lần thứ ba chỉ cần cái khung.
Có một chi tiết nhỏ: trong bài này, câu hỏi của các tỳ-kheo giữ nguyên chữ hai pháp, không đổi thành minh và giải thoát. Chữ ấy chỉ được nói ra trong câu trả lời. Đó là cách giữ lại một chút gì để người nghe phải đi tiếp.
Và cũng như bài trước, phần chuỗi nhân quả của bảy giác chi bị nén lại thành một câu, nhưng không bị bỏ. Những gì không thể bỏ thì không bị bỏ.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Niệm Hơi Thở (Ānāpānasaṃyutta), tương ưng thứ 54.
Phẩm Thứ Hai (Dutiyavagga) — phẩm thứ hai của Tương Ưng Niệm Hơi Thở.
Kinh Các Tỳ-Kheo Thứ Nhất (Paṭhamabhikkhusutta) — bài thứ mười lăm.
"Rồi nhiều tỳ-kheo đi đến chỗ Đức Thế Tôn; đến nơi, đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các tỳ-kheo bạch Đức Thế Tôn:
Bạch Đức Thế Tôn, có phải một pháp được tu tập, được thực hành nhiều thì làm cho viên mãn bốn pháp; bốn pháp được tu tập, được thực hành nhiều thì làm cho viên mãn bảy pháp; bảy pháp được tu tập, được thực hành nhiều thì làm cho viên mãn hai pháp?
Này các tỳ-kheo, đúng vậy, một pháp được tu tập, được thực hành nhiều thì làm cho viên mãn bốn pháp; bốn pháp được tu tập, được thực hành nhiều thì làm cho viên mãn bảy pháp; bảy pháp được tu tập, được thực hành nhiều thì làm cho viên mãn hai pháp.
Bạch Đức Thế Tôn, một pháp ấy là gì, mà được tu tập, được thực hành nhiều thì làm cho viên mãn bốn pháp; bốn pháp được tu tập, được thực hành nhiều thì làm cho viên mãn bảy pháp; bảy pháp được tu tập, được thực hành nhiều thì làm cho viên mãn hai pháp?
Này các tỳ-kheo, chính là định đi cùng với niệm hơi thở — một pháp được tu tập, được thực hành nhiều thì làm cho viên mãn bốn niệm xứ; bốn niệm xứ được tu tập, được thực hành nhiều thì làm cho viên mãn bảy giác chi; bảy giác chi được tu tập, được thực hành nhiều thì làm cho viên mãn minh và giải thoát.
Này các tỳ-kheo, định đi cùng với niệm hơi thở được tu tập thế nào, được thực hành nhiều thế nào thì làm cho viên mãn bốn niệm xứ?
Này các tỳ-kheo, ở đây tỳ-kheo đi vào rừng, hoặc đến gốc cây, hoặc vào một căn nhà trống, ngồi kiết già, dựng thân thẳng, đặt niệm trước mặt. Vị ấy thở vào có niệm, thở ra có niệm. Vị ấy học như vầy: Thở vào dài, vị ấy biết mình thở vào dài; thở ra dài, vị ấy biết mình thở ra dài; thở vào ngắn, vị ấy biết mình thở vào ngắn; thở ra ngắn, vị ấy biết mình thở ra ngắn; Cảm nhận toàn thân, ta sẽ thở vào; Cảm nhận toàn thân, ta sẽ thở ra; Làm lắng dịu thân hành, ta sẽ thở vào; Làm lắng dịu thân hành, ta sẽ thở ra. Cảm nhận hỷ, ta sẽ thở vào; Cảm nhận hỷ, ta sẽ thở ra; Cảm nhận lạc, ta sẽ thở vào; Cảm nhận lạc, ta sẽ thở ra; Cảm nhận tâm hành, ta sẽ thở vào; Cảm nhận tâm hành, ta sẽ thở ra; Làm lắng dịu tâm hành, ta sẽ thở vào; Làm lắng dịu tâm hành, ta sẽ thở ra. Cảm nhận tâm, ta sẽ thở vào; Cảm nhận tâm, ta sẽ thở ra; Làm cho tâm vui mừng, ta sẽ thở vào; Làm cho tâm vui mừng, ta sẽ thở ra; Làm cho tâm định tĩnh, ta sẽ thở vào; Làm cho tâm định tĩnh, ta sẽ thở ra; Giải thoát tâm, ta sẽ thở vào; Giải thoát tâm, ta sẽ thở ra; Quán vô thường, ta sẽ thở vào; Quán vô thường, ta sẽ thở ra; Quán ly tham, ta sẽ thở vào; Quán ly tham, ta sẽ thở ra; Quán diệt, ta sẽ thở vào; Quán diệt, ta sẽ thở ra; Quán buông bỏ, ta sẽ thở vào; Quán buông bỏ, ta sẽ thở ra. Nhờ vậy, vị ấy sống quán thân trên thân, quán thọ trên các thọ, quán tâm trên tâm, quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, có niệm, đã loại bỏ tham và ưu ở đời. Bốn niệm xứ được tu tập như vậy, được thực hành nhiều như vậy thì làm cho viên mãn bảy giác chi. Bảy giác chi được tu tập như vậy, được thực hành nhiều như vậy thì làm cho viên mãn minh và giải thoát.
Này các tỳ-kheo, bảy giác chi được tu tập như vậy, được thực hành nhiều như vậy thì làm cho viên mãn minh và giải thoát."
Bài thứ mười lăm.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.