Tương Ưng Bộ · SN 45.152
Kinh Cây Nghiêng
Rukkhasutta — bài thứ một trăm năm mươi hai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Cây Nghiêng (Rukkhasutta) là bài duy nhất của phẩm có một cuộc đối thoại — và nó đặt câu hỏi đúng chỗ nhất.
"Này các tỳ-kheo, ví như một cái cây nghiêng về phía đông, dốc về phía đông, chảy về phía đông. Nếu người ta chặt gốc nó, nó sẽ ngã về phía nào?" "Bạch Thế Tôn, nó sẽ ngã về phía nó nghiêng, về phía nó dốc, về phía nó chảy."
Rồi Đức Thế Tôn nói: cũng vậy, vị tỳ-kheo tu tập con đường tám nhánh thì nghiêng, dốc, chảy về niết-bàn.
Câu trả lời của người đệ tử không phải một giáo lý — nó là điều ai cũng biết. Và đó chính là điểm: kinh không dạy một điều mới về cái chết; nó chỉ ra rằng cái chết không phải lúc quyết định. Lúc quyết định là những năm tháng trước đó, khi cái cây còn đang nghiêng dần.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Đạo (Maggasaṃyutta), tương ưng thứ 45.
Phẩm Việc Cần Sức Mạnh (Balakaraṇīyapeyyālavagga) — phẩm thứ mười hai của Tương Ưng Đạo.
Kinh Cây Nghiêng (Rukkhasutta) — bài thứ một trăm năm mươi hai.
"Này các tỳ-kheo, ví như một cái cây nghiêng về phía đông, dốc về phía đông, chảy về phía đông.
Nếu người ta chặt gốc nó, nó sẽ ngã về phía nào?"
"Bạch Thế Tôn, nó sẽ ngã về phía nó nghiêng, về phía nó dốc, về phía nó chảy."
"Cũng vậy, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo tu tập con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn, thì nghiêng về niết-bàn, dốc về niết-bàn, chảy về niết-bàn.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là vị tỳ-kheo tu tập con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn, nghiêng về niết-bàn, dốc về niết-bàn, chảy về niết-bàn?
Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo tu chánh kiến — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh tư duy — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh ngữ — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh nghiệp — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh mạng — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh tinh tấn — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh niệm — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh định — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ.
Như vậy, này các tỳ-kheo, là vị tỳ-kheo tu tập con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn, nghiêng về niết-bàn, dốc về niết-bàn, chảy về niết-bàn."
Kinh Cây Nghiêng, bài thứ một trăm năm mươi hai, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.