Tương Ưng Bộ · SN 45.27
Kinh Cái Chum
Kumbhasutta — bài thứ hai mươi bảy
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Cái Chum (Kumbhasutta) là ẩn dụ ngắn nhất của phẩm — hai mươi chữ, và nó nói về chỗ nương của tâm.
Như cái chum không có giá đỡ thì dễ lăn; có giá đỡ thì khó lăn. Cũng vậy, tâm không có chỗ nương thì dễ bị khuấy động; có chỗ nương thì khó bị khuấy động.
Rồi câu hỏi: "Và chỗ nương của tâm là gì?" — Trả lời: con đường tám nhánh.
Hình ảnh này rất đời thường: một cái chum rỗng không có đế thì đụng nhẹ cũng lăn; có đế thì đứng yên. Tâm cũng vậy — và cái làm nên "đế" không phải là giới hạnh bên ngoài, không phải một chỗ ngồi yên tĩnh, mà là tám nhánh: cái nhìn, cái nói, cái làm, cái nuôi sống mình, cái nỗ lực, cái nhớ, cái định.
Đây là bài dễ nhớ nhất để mang về: khi tâm lăn lộn, câu hỏi không phải "làm sao cho nó yên", mà là "cái đế của nó đang thiếu ở đâu".
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Đạo (Maggasaṃyutta), tương ưng thứ 45.
Phẩm Tà (Micchattavagga) — phẩm thứ ba của Tương Ưng Đạo.
Kinh Cái Chum (Kumbhasutta) — bài thứ hai mươi bảy.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī (Xá-vệ).
"Này các tỳ-kheo, ví như một cái chum không có giá đỡ thì dễ lăn, có giá đỡ thì khó lăn.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, tâm không có chỗ nương thì dễ bị khuấy động, có chỗ nương thì khó bị khuấy động.
Và này các tỳ-kheo, chỗ nương của tâm là gì?
Chính là con đường tám nhánh cao quý, tức là:
chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.
Đó là chỗ nương của tâm.
Này các tỳ-kheo, ví như một cái chum không có giá đỡ thì dễ lăn, có giá đỡ thì khó lăn.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, tâm không có chỗ nương thì dễ bị khuấy động, có chỗ nương thì khó bị khuấy động.
Kinh Cái Chum, bài thứ hai mươi bảy, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.