Tương Ưng Bộ · SN 56.1
Kinh Định
Samādhisutta — bài kinh về định
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Định (Samādhisutta) mở đầu Tương Ưng Tứ Đế, tương ưng thứ 56 trong Tương Ưng Bộ. Cả tương ưng gồm hơn trăm bài, phần lớn rất ngắn, và gần như bài nào cũng quay quanh một công thức: bốn sự thật — khổ, nguồn gốc của khổ, sự chấm dứt của khổ, con đường dẫn đến sự chấm dứt ấy. Đọc liền một mạch, người ta dễ có cảm giác các bài lặp lại. Nhưng chính chỗ lặp ấy là cách bộ kinh dạy: mỗi bài đổi một chữ ở câu mở, phần còn lại giữ nguyên, để người đọc thấy rằng mọi ngả đường tu tập đều đổ về cùng một chỗ nhìn.
Bài đầu tiên chọn chữ "định". Định ở đây không phải mục đích tự thân, không phải một trạng thái êm ái để trốn đời. Câu thứ hai nói rõ việc định làm: tâm đã lắng thì thấy bốn sự thật đúng như chúng là. Không có định, cái thấy ấy bị xáo động bởi ham muốn và sợ hãi; có định, nó vẫn ở đó, chỉ là lần đầu tiên được nhìn thẳng.
Đoạn cuối đổi vai: từ "hãy tu tập định" sang "hãy nỗ lực để hiểu". Cùng một việc, hai cách nói — một bên là công phu, một bên là cái hiểu. Bản Pali lặp lại câu "hãy tu tập định" hai lần, một lần trước khi nêu bốn sự thật, một lần sau. Đừng bỏ lần thứ hai: nó là câu chốt, không phải câu nhắc lại.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Định (Samādhivagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Định (Samādhisutta) — bài thứ nhất.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī (Xá-vệ), trong rừng Jeta (Kỳ-đà), tại tịnh xá của Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc).
Tại đấy, Đức Thế Tôn gọi các tỳ-kheo: "Này các tỳ-kheo." — "Bạch Thế Tôn", các tỳ-kheo đáp lại.
"Này các tỳ-kheo, hãy tu tập định.
Vị tỳ-kheo có định thì biết như thật.
Biết như thật điều gì?
Vị ấy biết như thật: 'Đây là khổ'; biết như thật: 'Đây là nguồn gốc của khổ'; biết như thật: 'Đây là sự chấm dứt của khổ'; biết như thật: 'Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ'.
Này các tỳ-kheo, hãy tu tập định.
Vị tỳ-kheo có định thì biết như thật.
Vậy nên, này các tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là nguồn gốc của khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là sự chấm dứt của khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ'."
Kinh Định, bài thứ nhất, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.