Tương Ưng Bộ · SN 47.35
Kinh Chánh Niệm và Tỉnh Giác
Satisutta — bài thứ ba mươi lăm
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Chánh Niệm và Tỉnh Giác (Satisutta) nói rõ hai vế thường bị gộp làm một: chánh niệm và tỉnh giác.
Đức Thế Tôn mở đầu: "Này các tỳ-kheo, hãy sống chánh niệm và tỉnh giác. Đó là lời dạy của chúng ta cho các ông." Rồi Ngài tự hỏi và tự trả lời hai lần.
Chánh niệm là gì? Là bốn chỗ quán niệm — thân, thọ, tâm, pháp. Không gì khác.
Tỉnh giác là gì? Ở đây câu trả lời khác hẳn, và đáng chú ý: các cảm thọ khởi lên được biết, đứng lại được biết, đi mất được biết; các tầm khởi lên được biết…; các tưởng khởi lên được biết…
Nghĩa là: chánh niệm là chỗ để ý; tỉnh giác là biết rõ cái gì đang đi qua chỗ ấy — sinh, đứng, diệt. Bài này là một trong những chỗ ngắn nhất trong Kinh tạng nói rõ hai chữ ấy khác nhau ở đâu.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Niệm Xứ (Satipaṭṭhānasaṃyutta), tương ưng thứ 47.
Phẩm Chưa Từng Được Nghe (Ananussutavagga) — phẩm thứ tư của Tương Ưng Niệm Xứ.
Kinh Chánh Niệm và Tỉnh Giác (Satisutta) — bài thứ ba mươi lăm.
Tại Sāvatthī.
"Này các tỳ-kheo, hãy sống chánh niệm và tỉnh giác.
Đó là lời dạy của chúng ta cho các ông.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là vị tỳ-kheo có chánh niệm?
Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo trú quán thân nơi thân — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán thọ nơi các thọ — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán tâm nơi tâm — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán pháp nơi các pháp — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời.
Như vậy, này các tỳ-kheo, là vị tỳ-kheo có chánh niệm.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là vị tỳ-kheo có tỉnh giác?
Ở đây, này các tỳ-kheo, với vị tỳ-kheo, các cảm thọ khởi lên được biết, đứng lại được biết, đi mất được biết.
Các tầm khởi lên được biết, đứng lại được biết, đi mất được biết.
Các tưởng khởi lên được biết, đứng lại được biết, đi mất được biết.
Như vậy, này các tỳ-kheo, là vị tỳ-kheo có tỉnh giác.
Này các tỳ-kheo, hãy sống chánh niệm và tỉnh giác.
Đó là lời dạy của chúng ta cho các ông."
Kinh Chánh Niệm, bài thứ ba mươi lăm, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.