Tương Ưng Bộ · SN 13.006
Kinh Đất Lớn (Hai)
Dutiyapathavīsutta — bài thứ sáu
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ sáu là cặp đôi của bài thứ năm, giống như bài thứ tư là cặp đôi của bài thứ ba. Quả đất lớn đi đến chỗ cạn kiệt, chỉ còn lại bảy hòn sỏi.
Quả đất lớn đi đến chỗ cạn kiệt, chỗ hết sạch, chỉ còn lại bảy hòn sỏi lớn bằng hạt đậu.
Cấu trúc của bộ kinh này đã lộ ra rõ: mỗi cặp gồm một bài "lấy ra một chút" và một bài "để cạn gần hết". Cặp thứ nhất là sông, cặp thứ hai là đất, cặp thứ ba là biển, và cuối cùng là ba bài về núi.
Cách sắp xếp ấy không phải ngẫu nhiên. Bài "lấy ra" dạy về cái nhỏ, bài "để cạn" dạy về cái lớn cũng hết. Đọc một bài thì hiểu một nửa; đọc cả cặp thì hiểu trọn.
Và cũng từ đây, người đọc bắt đầu thấy một điều mà bài đầu tiên chỉ mới gợi: khổ đã hiểu rõ không chỉ là khổ đã qua, mà là khổ đã chấm dứt — và cái chấm dứt ấy cũng triệt để như quả đất cạn khô.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Hiện Quán (Abhisamayasaṃyutta), tương ưng thứ 13.
Phẩm Thứ Nhất (Abhisamayavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Hiện Quán.
Kinh Đất Lớn (Hai) (Dutiyapathavīsutta) — bài thứ sáu.
"Tại Sāvatthī.
Ví như, này các tỳ-kheo, quả đất lớn đi đến chỗ cạn kiệt, chỗ hết sạch, chỉ còn lại bảy hòn sỏi lớn bằng hạt đậu.
Này các tỳ-kheo, các ông nghĩ thế nào:
cái nào nhiều hơn — quả đất lớn đã cạn kiệt, đã hết sạch, hay là bảy hòn sỏi ấy?
Bạch Thế Tôn, quả đất lớn đã cạn kiệt, đã hết sạch ấy nhiều hơn hẳn; bảy hòn sỏi ấy thật chẳng đáng kể.
Không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, không bằng một phần trăm nghìn của quả đất lớn ấy.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, khổ mà vị thánh đệ tử
đã hiểu rõ thì nhiều vô kể; khổ đã được chấm dứt, đã đi đến chỗ không còn thì chỉ còn một chút.
Sự hiểu rõ pháp là lớn lao như vậy, này các tỳ-kheo; sự chứng đắc pháp nhãn là lớn lao như vậy."
Bài thứ sáu.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.