Tương Ưng Bộ · SN 45.141
Kinh Đỉnh Mái Nhà
Kūṭāgārasutta — bài thứ một trăm bốn mươi mốt
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Đỉnh Mái Nhà (Kūṭāgārasutta) dùng một hình ảnh kiến trúc: mọi cây rui của một ngôi nhà có đỉnh nhọn đều dốc về đỉnh — không phải vì chúng bị buộc, mà vì chúng được đặt nghiêng.
Này các tỳ-kheo, trong một ngôi nhà có đỉnh nhọn, tất cả các cây rui đều đi về đỉnh, dốc về đỉnh, hội tụ ở đỉnh; đỉnh là chỗ cao nhất.
Rồi câu quen thuộc: mọi pháp thiện đều lấy không dễ duôi làm gốc.
Đây là ẩn dụ gần nhất với chữ ninna mà phẩm Sông Hằng vừa dùng: cùng một độ dốc, nhưng lần này không có nước — chỉ có những thanh gỗ đặt nghiêng, và ở chỗ chúng gặp nhau là một điểm duy nhất. Không dễ duôi là cái đỉnh ấy.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Đạo (Maggasaṃyutta), tương ưng thứ 45.
Phẩm Không Dễ Duôi (Appamādapeyyālavagga) — phẩm thứ mười một của Tương Ưng Đạo.
Kinh Đỉnh Mái Nhà (Kūṭāgārasutta) — bài thứ một trăm bốn mươi mốt.
"Này các tỳ-kheo, trong một ngôi nhà có đỉnh nhọn, tất cả các cây rui đều đi về đỉnh, dốc về đỉnh, hội tụ ở đỉnh;
đỉnh là chỗ cao nhất trong các cây rui ấy.
"Cũng vậy, này các tỳ-kheo, mọi pháp thiện đều lấy không dễ duôi làm gốc, đều hội tụ về không dễ duôi; không dễ duôi được gọi là bậc tối thượng trong các pháp ấy.
Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo không dễ duôi thì có thể chờ đợi điều này: sẽ tu con đường tám nhánh cao quý, sẽ làm cho nó sung mãn.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là vị tỳ-kheo không dễ duôi tu con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn?
Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo tu chánh kiến — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh tư duy — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh ngữ — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh nghiệp — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh mạng — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh tinh tấn — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh niệm — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh định — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ.
Như vậy, này các tỳ-kheo, là vị tỳ-kheo không dễ duôi tu con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn."
Kinh Đỉnh Mái Nhà, bài thứ một trăm bốn mươi mốt, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.