Tương Ưng Bộ · SN 45.140
Kinh Dấu Chân
Padasutta — bài thứ một trăm bốn mươi
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Dấu Chân (Padasutta) là bài thứ hai của phẩm, và là bài mẫu cho tám bài còn lại: một so sánh ngắn, rồi câu "cũng vậy, mọi pháp thiện đều lấy không dễ duôi làm gốc".
Này các tỳ-kheo, trong các loại dấu chân của loài thú đi trên cạn, dấu chân voi là lớn nhất — vì nó to.
Rồi: cũng vậy, mọi pháp thiện đều lấy không dễ duôi làm gốc, đều hội tụ về không dễ duôi; không dễ duôi là bậc tối thượng trong các pháp ấy.
Ẩn dụ này khác hẳn bài trước. Bài 139 so sánh với Như Lai — một so sánh về phẩm chất. Bài này so sánh với dấu chân voi — một so sánh về kích thước: dấu chân voi chứa được mọi dấu chân khác, không phải vì nó tốt hơn, mà vì nó rộng hơn.
Đó là cách kinh nói về không dễ duôi: không phải một đức hạnh cao nhất, mà một cái khung đủ rộng để chứa mọi đức hạnh khác.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Đạo (Maggasaṃyutta), tương ưng thứ 45.
Phẩm Không Dễ Duôi (Appamādapeyyālavagga) — phẩm thứ mười một của Tương Ưng Đạo.
Kinh Dấu Chân (Padasutta) — bài thứ một trăm bốn mươi.
"Này các tỳ-kheo, trong các loại dấu chân của loài thú đi trên cạn, tất cả đều nằm gọn trong dấu chân voi;
dấu chân voi được gọi là lớn nhất trong các loại ấy — vì nó to.
"Cũng vậy, này các tỳ-kheo, mọi pháp thiện đều lấy không dễ duôi làm gốc, đều hội tụ về không dễ duôi; không dễ duôi được gọi là bậc tối thượng trong các pháp ấy.
Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo không dễ duôi thì có thể chờ đợi điều này: sẽ tu con đường tám nhánh cao quý, sẽ làm cho nó sung mãn.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là vị tỳ-kheo không dễ duôi tu con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn?
Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo tu chánh kiến — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh tư duy — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh ngữ — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh nghiệp — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh mạng — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh tinh tấn — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh niệm — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh định — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ.
Như vậy, này các tỳ-kheo, là vị tỳ-kheo không dễ duôi tu con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn."
Kinh Dấu Chân, bài thứ một trăm bốn mươi, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.