Tương Ưng Bộ · SN 49.34
Kinh Dòng Sông
Nadīsutta — bài thứ ba mươi bốn
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Phẩm này là một chuỗi hình ảnh nối tiếp nhau, và tất cả đều chỉ về một chỗ: giới.
Này các tỳ-kheo, một dòng sông lớn chảy dựa trên đất, đứng trên đất — và nhờ vậy nó đưa nước đi khắp các miền.
Hình ảnh trong bài này không phải để trang trí. Nó làm một việc mà lời giảng không làm được: nó cho thấy chiều của một quá trình. Nước không quyết định chảy về biển; nó chỉ chảy theo hướng của lòng sông, và biển là chỗ cuối cùng của mọi lòng sông.
Ví dụ ở đây là dòng sông lớn chảy dựa trên đất. Bài này khép lại phẩm bằng một hình ảnh nước — cùng chất liệu với phẩm đầu, nhưng ở một tư thế khác.
Có lẽ phải đọc cả tương ưng mới thấy bài này đứng ở đâu. Nhưng nó cũng đứng được một mình.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Chánh Cần (Sammappadhānasaṃyutta), tương ưng thứ 49.
Phẩm Thứ Ba (Balakaraṇīyavagga) — phẩm thứ ba của Tương Ưng Chánh Cần.
Kinh Dòng Sông (Nadīsutta) — bài thứ ba mươi bốn.
"Tại Sāvatthī.
Này các tỳ-kheo, một dòng sông lớn chảy dựa trên đất, đứng trên đất — và nhờ vậy nó đưa nước đi khắp các miền.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo dựa trên giới, đứng trên giới tu tập bốn chánh cần, thực hành nhiều bốn chánh cần.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là vị tỳ-kheo dựa trên giới, đứng trên giới tu tập bốn chánh cần, thực hành nhiều bốn chánh cần?
Này các tỳ-kheo, ở đây vị tỳ-kheo khởi lên ước muốn, nỗ lực, khởi lên tinh tấn, quyết tâm, cố gắng — để cho các pháp ác, bất thiện chưa sinh không sinh khởi.
Vị ấy khởi lên ước muốn, nỗ lực, khởi lên tinh tấn, quyết tâm, cố gắng — để đoạn trừ các pháp ác, bất thiện đã sinh.
Vị ấy khởi lên ước muốn, nỗ lực, khởi lên tinh tấn, quyết tâm, cố gắng — để cho các pháp thiện chưa sinh được sinh khởi.
Vị ấy khởi lên ước muốn, nỗ lực, khởi lên tinh tấn, quyết tâm, cố gắng — để cho các pháp thiện đã sinh được an trú, không quên, tăng trưởng, sung mãn, được tu tập, đi đến viên mãn.
Như vậy, này các tỳ-kheo, là vị tỳ-kheo dựa trên giới, đứng trên giới tu tập bốn chánh cần, thực hành nhiều bốn chánh cần.
Bài thứ ba mươi bốn.
Phẩm Những Việc Cần Đến Sức Mạnh, phẩm thứ ba.
[Chú thích: Bản Pali ghi phẩm này nên được khai triển theo bốn chánh cần — mỗi bài chỉ khác nhau ở ví dụ mở đầu, phần thân bài đọc theo cùng một khuôn.]"
Tóm tắt phẩm này:
Sức mạnh, hạt giống, voi lớn,
cây, chum, bông lúa;
hư không và hai bài mây,
thuyền, nhà khách, dòng sông.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.