Tương Ưng Bộ · SN 35.191
Kinh Khổ Nơi Hiện Tại Nội Xứ
Ajjhattātītādidukkhasutta — bài thứ hai mươi tư
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ hai mươi lăm đóng bộ ba khổ × thời gian, bằng hiện tại.
Này các tỳ-kheo, con mắt là khổ, cái tai là khổ, cái mũi là khổ, cái lưỡi là khổ, cái thân là khổ và ý là khổ, tất cả đều thuộc hiện tại.
Và câu hỏi vẫn là câu hỏi của bài 188, nhưng nặng hơn: cái đang đau, ngay bây giờ, có phải là khổ không?
Câu trả lời của kinh là có — nhưng với một nghĩa hẹp hơn "đang đau".
Khổ ở đây là dukkha theo nghĩa bị điều kiện hóa: cái gì sinh khởi do duyên thì không giữ được mình, và vì không giữ được mình nên nó không đáng để nương.
Đó là lý do vì sao một cảm thọ lạc cũng được gọi là khổ trong các bài này — không phải vì nó đau, mà vì nó sẽ đổi.
Và câu ấy, đặt vào hiện tại, là câu khó nghe nhất trong cả phẩm.
Nhưng nó cũng là câu giải phóng nhất: nếu cái đang vui cũng không giữ được, thì không cần phải giữ nó.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Sáu Xứ (Saḷāyatanasaṃyutta), tương ưng thứ 35.
Phẩm Sáu Mươi Phép Lặp (Saṭṭhipeyyālavagga) — phẩm thứ mười bảy của Tương Ưng Sáu Xứ.
Kinh Khổ Nơi Hiện Tại Nội Xứ (Ajjhattātītādidukkhasutta) — bài thứ hai mươi tư.
"Này các tỳ-kheo, con mắt là khổ, cái tai là khổ, cái mũi là khổ, cái lưỡi là khổ, cái thân là khổ và ý là khổ, thuộc quá khứ, vị lai hay hiện tại.
Thấy vậy, này các tỳ-kheo, vị thánh đệ tử đã nghe nhiều nhàm chán đối với con mắt, nhàm chán đối với cái tai, nhàm chán đối với cái mũi, nhàm chán đối với cái lưỡi, nhàm chán đối với cái thân và nhàm chán đối với ý.
Do nhàm chán nên ly tham; do ly tham nên được giải thoát; khi được giải thoát, vị ấy biết: Ta đã được giải thoát.
Vị ấy biết: Sinh đã tận, đời sống phạm hạnh đã sống xong, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại đời này nữa."
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.