Tương Ưng Bộ · SN 17.2
Kinh Lưỡi Câu
Baḷisasutta — bài thứ hai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ hai đổi cách nói: từ một lời cảnh báo sang một cảnh đánh cá.
Ví như, này các tỳ-kheo, một người đánh cá quăng lưỡi câu có mồi xuống một hồ nước sâu. Và một con cá nào đó nhìn thấy mồi liền đớp lấy.
Con cá không bị bắt bởi một cái bẫy. Nó bị bắt bởi chính cái nó muốn. Và kinh giữ nguyên chi tiết ấy đến cùng: con cá ấy đã nuốt lưỡi câu, đã trở thành kẻ bị làm theo ý muốn của người đánh cá.
Phần định nghĩa mới là chỗ đáng chú ý. Người đánh cá là Ma vương; lưỡi câu là lợi đắc, cung kính và danh vọng. Như vậy mồi và lưỡi câu là hai chuyện khác nhau: thứ được cho là mồi, thứ bị mắc là lưỡi câu.
Và tiêu chuẩn để biết mình đã mắc câu được nói rất rõ: nếm vị ngọt và thèm muốn. Không phải nhận, mà là thích nhận. Chỉ chỗ ấy mới là chỗ lưỡi câu xuyên qua.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Lợi Đắc (Lābhasakkārasaṃyutta), tương ưng thứ 17.
Phẩm Thứ Nhất (Paṭhamavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Lợi Đắc.
Kinh Lưỡi Câu (Baḷisasutta) — bài thứ hai.
"Tại Sāvatthī.
Dữ dằn thay, này các tỳ-kheo, lợi đắc, cung kính và danh vọng — cay đắng, thô bạo, là chướng ngại cho sự chứng đạt nơi an ổn khỏi ách tối thượng.
Ví như, này các tỳ-kheo, một người đánh cá quăng lưỡi câu có mồi xuống một hồ nước sâu.
Và một con cá nào đó nhìn thấy mồi liền đớp lấy.
Như vậy, này các tỳ-kheo, con cá ấy đã nuốt lưỡi câu, đã rơi vào tai họa và diệt vong của người đánh cá, đã trở thành kẻ bị làm theo ý muốn của người đánh cá.
Này các tỳ-kheo, người đánh cá là tên gọi của Ma vương Ác ma.
Này các tỳ-kheo, lưỡi câu là tên gọi của lợi đắc, cung kính và danh vọng.
Này các tỳ-kheo, bất cứ tỳ-kheo nào nếm vị ngọt, thèm muốn lợi đắc, cung kính và danh vọng đã sinh khởi — này các tỳ-kheo, vị ấy được gọi là tỳ-kheo đã nuốt lưỡi câu của Ma vương, đã rơi vào tai họa và diệt vong, đã trở thành kẻ bị làm theo ý muốn của Ác ma.
Như vậy đó, này các tỳ-kheo, lợi đắc, cung kính và danh vọng thật là dữ dằn, cay đắng, thô bạo, là chướng ngại cho sự chứng đạt nơi an ổn khỏi ách tối thượng.
Vì thế, này các tỳ-kheo, các ông hãy học như vầy:
Chúng ta sẽ từ bỏ lợi đắc, cung kính và danh vọng đã sinh khởi; và lợi đắc, cung kính và danh vọng đã sinh khởi sẽ không chinh phục tâm chúng ta và an trú.
Này các tỳ-kheo, các ông hãy học như vậy."
Bài thứ hai.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.