Tương Ưng Bộ · SN 45.146
Kinh Mặt Trăng
Candimāsutta — bài thứ một trăm bốn mươi sáu
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Mặt Trăng (Candimāsutta) là bài đầu của bộ ba cuối phẩm, và dùng ánh sáng làm thước đo.
Này các tỳ-kheo, ánh sáng của tất cả các vì sao không đáng một phần mười sáu ánh sáng của mặt trăng; ánh sáng mặt trăng được gọi là bậc tối thượng.
Rồi câu quen thuộc: mọi pháp thiện đều lấy không dễ duôi làm gốc.
Con số một phần mười sáu (kalaṁ nāgghanti soḷasiṁ) là một thành ngữ quen trong kinh: nó không phải một phép đo, mà là cách nói "không đáng kể". Điều đáng chú ý là kinh không nói các vì sao vô dụng — nó nói chúng không đáng kể khi đứng cạnh mặt trăng.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Đạo (Maggasaṃyutta), tương ưng thứ 45.
Phẩm Không Dễ Duôi (Appamādapeyyālavagga) — phẩm thứ mười một của Tương Ưng Đạo.
Kinh Mặt Trăng (Candimāsutta) — bài thứ một trăm bốn mươi sáu.
"Này các tỳ-kheo, ánh sáng của tất cả các vì sao không đáng một phần mười sáu ánh sáng của mặt trăng;
ánh sáng mặt trăng được gọi là bậc tối thượng trong các ánh sáng ấy.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, mọi pháp thiện đều lấy không dễ duôi làm gốc, đều hội tụ về không dễ duôi; không dễ duôi được gọi là bậc tối thượng trong các pháp ấy.
Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo không dễ duôi thì có thể chờ đợi điều này: sẽ tu con đường tám nhánh cao quý, sẽ làm cho nó sung mãn.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là vị tỳ-kheo không dễ duôi tu con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn?
Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo tu chánh kiến — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh tư duy — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh ngữ — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh nghiệp — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh mạng — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh tinh tấn — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh niệm — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh định — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ.
Như vậy, này các tỳ-kheo, là vị tỳ-kheo không dễ duôi tu con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn."
Kinh Mặt Trăng, bài thứ một trăm bốn mươi sáu, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.