Tương Ưng Bộ · SN 45.63
Kinh Một Pháp: Bạn Tốt
Kalyāṇamittasutta — bài thứ sáu mươi ba
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Một Pháp: Bạn Tốt (Kalyāṇamittasutta) mở đầu phẩm thứ bảy — phẩm Ekadhammapeyyāla, "phẩm tóm tắt về một pháp".
Ẩn dụ ở đây không còn là mặt trời, mà là một câu nói rất gọn:
Này các tỳ-kheo, một pháp thôi, nhưng đem lại rất nhiều lợi ích, cho sự sinh khởi của con đường tám nhánh cao quý.
Câu hỏi tiếp theo là câu hỏi tự nhiên: một pháp ấy là gì?
Và cả mười bốn bài của phẩm trả lời đúng một khuôn: một pháp ấy là gì, rồi vị tỳ-kheo có pháp ấy thì có thể chờ đợi điều gì, rồi cách tu tập để điều ấy thành hiện thực.
Điều đáng chú ý: cả phẩm nói "một pháp" — nhưng mười bốn bài đưa ra bảy cái tên khác nhau (bạn tốt, giới, ý muốn, tự thân, kiến, không dễ duôi, như lý tác ý), mỗi cái hai lần. Nghĩa là "một pháp" không phải một duy nhất, mà là một cái đủ — mỗi cái trong bảy, nếu có, đều đủ để làm bệ phóng.
Bài này nói về cái đầu tiên: làm bạn với người tốt.
Bài 45.63 nói rằng chỉ một việc — làm bạn với người tốt — đã đủ là "rất nhiều lợi ích" cho con đường. Bài 45.2 trước đó còn đi xa hơn: Đức Thế Tôn nói tình bạn tốt chính là toàn bộ đời sống phạm hạnh, không phải một nửa.
Điều này nghe như một lời khuyên đạo đức, nhưng nó là một quan sát rất thực tế: cái mình nhìn thấy mỗi ngày sẽ thành cái mình tin là bình thường. Ở gần người sống có chánh niệm, sự chú ý trở nên dễ; ở gần người luôn bực bội, sự bực bội trở nên hợp lý.
Và cái đáng chú ý là kinh không nói "hãy tìm bạn tốt để được giúp". Nó nói làm bạn tốt là một pháp đem lại lợi ích cho sự sinh khởi của con đường — nghĩa là con đường có thể không sinh khởi nếu thiếu cái này.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Đạo (Maggasaṃyutta), tương ưng thứ 45.
Phẩm Một Pháp (Ekadhammapeyyālavagga) — phẩm thứ bảy của Tương Ưng Đạo.
Kinh Một Pháp: Bạn Tốt (Kalyāṇamittasutta) — bài thứ sáu mươi ba.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī (Xá-vệ).
"Này các tỳ-kheo, một pháp thôi, nhưng đem lại rất nhiều lợi ích, cho sự sinh khởi của con đường tám nhánh cao quý.
Một pháp ấy là gì?
Đó là làm bạn với người tốt.
Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo đã làm bạn với người tốt thì có thể chờ đợi điều này: sẽ tu con đường tám nhánh cao quý, sẽ làm cho nó sung mãn.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là vị tỳ-kheo đã làm bạn với người tốt tu con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn?
Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo tu chánh kiến — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh tư duy — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh ngữ — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh nghiệp — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh mạng — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh tinh tấn — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh niệm — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh định — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ.
Như vậy, này các tỳ-kheo, là vị tỳ-kheo đã làm bạn với người tốt tu con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn."
Kinh Một Pháp: Bạn Tốt, bài thứ sáu mươi ba, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.