Tương Ưng Bộ · SN 49.12
Kinh Năm Dòng Sông Lớn Nghiêng Về Biển
Chaṭṭhasamuddaninnasutta — bài thứ mười hai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Mười hai bài ấy chia làm hai nửa: sáu bài nói về dòng sông nghiêng về phía đông, sáu bài nói về dòng sông nghiêng về biển.
Này các tỳ-kheo, ví như năm dòng sông lớn nghiêng về biển, xuôi về biển, chảy về biển.
Tên gọi của tương ưng này — Chánh Cần — thường được dịch là sự cố gắng đúng. Nhưng chữ cần trong tiếng Việt còn mang nghĩa chuyên cần, không bỏ dở. Và có lẽ nghĩa thứ hai ấy gần với điều kinh đang nói hơn.
Bài này gộp cả năm dòng sông lớn, và là bài cuối của phẩm — nơi đặt lời tóm tắt phẩm.
Bài này không cần thêm gì. Nó đã nói đủ điều nó muốn nói.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Chánh Cần (Sammappadhānasaṃyutta), tương ưng thứ 49.
Phẩm Thứ Nhất (Gaṅgāpeyyālavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Chánh Cần.
Kinh Năm Dòng Sông Lớn Nghiêng Về Biển (Chaṭṭhasamuddaninnasutta) — bài thứ mười hai.
"Tại Sāvatthī.
Này các tỳ-kheo, ví như năm dòng sông lớn nghiêng về biển, xuôi về biển, chảy về biển;
cũng vậy, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo tu tập bốn chánh cần, thực hành nhiều bốn chánh cần thì hướng đến niết-bàn, xuôi về niết-bàn, chảy về niết-bàn.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là vị tỳ-kheo tu tập bốn chánh cần, thực hành nhiều bốn chánh cần thì hướng đến niết-bàn, xuôi về niết-bàn, chảy về niết-bàn?
Này các tỳ-kheo, ở đây vị tỳ-kheo khởi lên ước muốn, nỗ lực, khởi lên tinh tấn, quyết tâm, cố gắng — để cho các pháp ác, bất thiện chưa sinh không sinh khởi.
Vị ấy khởi lên ước muốn, nỗ lực, khởi lên tinh tấn, quyết tâm, cố gắng — để đoạn trừ các pháp ác, bất thiện đã sinh.
Vị ấy khởi lên ước muốn, nỗ lực, khởi lên tinh tấn, quyết tâm, cố gắng — để cho các pháp thiện chưa sinh được sinh khởi.
Vị ấy khởi lên ước muốn, nỗ lực, khởi lên tinh tấn, quyết tâm, cố gắng — để cho các pháp thiện đã sinh được an trú, không quên, tăng trưởng, sung mãn, được tu tập, đi đến viên mãn.
Như vậy, này các tỳ-kheo, là vị tỳ-kheo tu tập bốn chánh cần, thực hành nhiều bốn chánh cần thì hướng đến niết-bàn, xuôi về niết-bàn, chảy về niết-bàn.
Bài thứ mười hai.
Phẩm Gaṅgā, phẩm thứ nhất.
[Chú thích: Bản Pali ghi phần lặp về sông Gaṅgā của Tương Ưng Chánh Cần nên được khai triển theo bốn chánh cần — nghĩa là các bài còn lại đọc theo cùng khuôn ấy.]"
Tóm tắt phẩm này:
Sáu bài nghiêng về phía đông,
sáu bài nghiêng về biển;
hai lần sáu là mười hai bài —
vì vậy phẩm này được gọi như thế.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.