Tương Ưng Bộ · SN 17.36
Kinh Năm Trăm Cỗ Xe
Pañcarathasatasutta — bài thứ ba mươi sáu
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ ba mươi sáu đưa vào một con số, và con số ấy làm cho mọi thứ trở nên cụ thể.
Chừng nào hoàng tử Ajātasattu còn đến hầu Devadatta mỗi sáng mỗi chiều với năm trăm cỗ xe, và năm trăm nồi cơm còn được mang đến làm đồ ăn, thì nơi Devadatta chỉ có thể chờ đợi sự giảm sút trong các pháp thiện, không phải sự tăng trưởng.
Năm trăm cỗ xe, mỗi sáng mỗi chiều. Năm trăm nồi cơm. Đó không phải một lời khen, cũng không phải một món quà riêng lẻ; đó là một nghi lễ được tổ chức đều đặn.
Và lời khuyên của Đức Thế Tôn cho các tỳ-kheo không phải là lên án Devadatta, mà là một câu ngắn: chớ ghen tị. Đó là một lời khuyên kỳ lạ, và nó chính xác.
Hình ảnh cuối bài là hình ảnh y học: người ta chích mật vào mũi một con chó dữ, và con chó ấy càng dữ hơn. Cùng một lượng mật, hai kết quả: một con chó ăn đêm, và một người được hầu hạ mỗi ngày.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Lợi Đắc (Lābhasakkārasaṃyutta), tương ưng thứ 17.
Phẩm Thứ Tư (Catutthavagga) — phẩm thứ tư của Tương Ưng Lợi Đắc.
Kinh Năm Trăm Cỗ Xe (Pañcarathasatasutta) — bài thứ ba mươi sáu.
"Trú tại Rājagaha, trong rừng Veḷuvana, tại chỗ nuôi dưỡng sóc.
Lúc bấy giờ, hoàng tử Ajātasattu đến hầu Devadatta mỗi sáng mỗi chiều với năm trăm cỗ xe, và năm trăm nồi cơm được mang đến làm đồ ăn.
Rồi nhiều tỳ-kheo đi đến chỗ Đức Thế Tôn; đến nơi, đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các tỳ-kheo ấy bạch Đức Thế Tôn:
Bạch Đức Thế Tôn, hoàng tử Ajātasattu đến hầu Devadatta mỗi sáng mỗi chiều với năm trăm cỗ xe, và năm trăm nồi cơm được mang đến làm đồ ăn.
Này các tỳ-kheo, chớ ghen tị với lợi đắc, cung kính và danh vọng của Devadatta.
Này các tỳ-kheo, chừng nào hoàng tử Ajātasattu còn đến hầu Devadatta mỗi sáng mỗi chiều với năm trăm cỗ xe, và năm trăm nồi cơm còn được mang đến làm đồ ăn, thì này các tỳ-kheo, nơi Devadatta chỉ có thể chờ đợi sự giảm sút trong các pháp thiện, không phải sự tăng trưởng.
Ví như, này các tỳ-kheo, người ta chích mật vào mũi một con chó dữ — con chó ấy lại càng trở nên dữ hơn.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, chừng nào hoàng tử Ajātasattu còn đến hầu Devadatta mỗi sáng mỗi chiều với năm trăm cỗ xe, và năm trăm nồi cơm còn được mang đến làm đồ ăn, thì này các tỳ-kheo, nơi Devadatta chỉ có thể chờ đợi sự giảm sút trong các pháp thiện, không phải sự tăng trưởng.
Như vậy đó, này các tỳ-kheo, lợi đắc, cung kính và danh vọng thật là dữ dằn, cay đắng, thô bạo, là chướng ngại cho sự chứng đạt nơi an ổn khỏi ách tối thượng.
Vì thế, này các tỳ-kheo, các ông hãy học như vầy: Chúng ta sẽ từ bỏ lợi đắc, cung kính và danh vọng đã sinh khởi; và lợi đắc, cung kính và danh vọng đã sinh khởi sẽ không chinh phục tâm chúng ta và an trú. Này các tỳ-kheo, các ông hãy học như vậy."
Bài thứ ba mươi sáu.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.