Tương Ưng Bộ · SN 45.159
Kinh Nhà Khách
Āgantukasutta — bài thứ một trăm năm mươi chín
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Nhà Khách (Āgantukasutta) dùng một hình ảnh rất đời: nhà khách.
Này các tỳ-kheo, ví như một nhà khách: người từ phương đông, phương tây, phương bắc, phương nam đến ở; người thuộc giai cấp vua chúa, bà-la-môn, thương nhân, hay cùng đinh, cũng đến ở.
Rồi: cũng vậy, vị tỳ-kheo tu tập con đường tám nhánh thì hiểu rõ các pháp cần được hiểu rõ, đoạn trừ các pháp cần được đoạn trừ, chứng ngộ các pháp cần được chứng ngộ, tu tập các pháp cần được tu tập.
Đây là bài duy nhất trong phẩm liệt kê bốn việc theo cách ấy, và nó kèm luôn một bản giải thích:
hiểu rõ: năm thủ uẩn — đoạn trừ: vô minh và tham hữu — chứng ngộ: minh và giải thoát — tu tập: chỉ và quán.
Cấu trúc ấy đáng để dừng lại: bốn cặp, và cặp nào cũng đặt một thứ cần gỡ cạnh một thứ cần có. Nhà khách nhận mọi người đi qua; người tu nhận mọi pháp như nó là — nhưng mỗi pháp được nhận vào, rồi được xử lý theo đúng chỗ của nó.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Đạo (Maggasaṃyutta), tương ưng thứ 45.
Phẩm Việc Cần Sức Mạnh (Balakaraṇīyapeyyālavagga) — phẩm thứ mười hai của Tương Ưng Đạo.
Kinh Nhà Khách (Āgantukasutta) — bài thứ một trăm năm mươi chín.
"Này các tỳ-kheo, ví như một nhà khách: người từ phương đông đến ở; người từ phương tây, phương bắc, phương nam đến ở; người thuộc giai cấp vua chúa, bà-la-môn, thương nhân, hay cùng đinh, cũng đến ở — tất cả đều đến ở;
cũng vậy, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo tu tập con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn, thì hiểu rõ các pháp cần được hiểu rõ,
đoạn trừ các pháp cần được đoạn trừ, chứng ngộ các pháp cần được chứng ngộ, tu tập các pháp cần được tu tập.
Và này các tỳ-kheo, các pháp cần được hiểu rõ là gì?
Đó là năm thủ uẩn, này các tỳ-kheo.
Năm ấy là gì?
Đó là: sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.
Đó là các pháp cần được hiểu rõ, này các tỳ-kheo.
Và này các tỳ-kheo, các pháp cần được đoạn trừ là gì?
Đó là vô minh và tham hữu.
Đó là các pháp cần được đoạn trừ, này các tỳ-kheo.
Và này các tỳ-kheo, các pháp cần được chứng ngộ là gì?
Đó là minh và giải thoát.
Đó là các pháp cần được chứng ngộ, này các tỳ-kheo.
Và này các tỳ-kheo, các pháp cần được tu tập là gì?
Đó là chỉ và quán.
Đó là các pháp cần được tu tập, này các tỳ-kheo.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là vị tỳ-kheo tu tập con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn?
Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo tu chánh kiến — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh tư duy — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh ngữ — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh nghiệp — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh mạng — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh tinh tấn — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh niệm — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ, tu chánh định — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ.
Như vậy, này các tỳ-kheo, là vị tỳ-kheo tu tập con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn."
Kinh Nhà Khách, bài thứ một trăm năm mươi chín, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.