Tương Ưng Bộ · SN 56.61
Kinh Ở Nơi Khác
Aññatrasutta — bài kinh về số người được làm người
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Ở Nơi Khác (Aññatrasutta) mở phẩm thứ bảy bằng chính hình ảnh quen thuộc nhất: chút bụi trên móng tay, trái đất lớn.
Rồi Đức Thế Tôn áp vào một chuyện khác hẳn những bài trước: số chúng sinh được sinh làm người thì ít như chút bụi ấy; số sinh vào những cảnh giới khác thì nhiều như đất.
Phẩm thứ bảy là một loạt bài ngắn có cùng một khuôn: Đức Thế Tôn lấy chút bụi trên móng tay, so với trái đất, rồi nói rằng rất ít chúng sinh rơi vào trường hợp đang nói, còn phần lớn thì không — và lý do luôn là một: không thấy bốn sự thật.
Cách nói "ít" và "nhiều" ở đây không phải thống kê; nó là một cách đặt tỉ lệ để người nghe tự thấy mình đang ở đâu trong đó.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Lặp Về Lúa Sống (Paṭhamaāmakadhaññapeyyālavagga) — phẩm thứ bảy của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Ở Nơi Khác (Aññatrasutta) — bài thứ nhất.
Rồi Đức Thế Tôn lấy một chút bụi trên móng tay, và hỏi các tỳ-kheo:
"Này các tỳ-kheo, các ông nghĩ thế nào,
cái nào nhiều hơn — chút bụi Ta lấy trên móng tay, hay cả trái đất lớn này?"
"Cái này nhiều hơn, bạch Thế Tôn, tức là trái đất lớn; chút bụi Đức Thế Tôn lấy trên móng tay thật chẳng đáng kể.
Chút bụi Đức Thế Tôn lấy trên móng tay không đếm được, không so được, không tính được một phần nhỏ nào khi đặt bên cạnh trái đất lớn."
"Cũng vậy, này các tỳ-kheo, số chúng sinh được sinh làm người thì ít; còn số chúng sinh sinh vào những nơi khác, không phải loài người, thì nhiều hơn.
Vì sao vậy?
Vì không thấy bốn sự thật cao quý, này các tỳ-kheo.
Bốn sự thật ấy là gì?
Sự thật cao quý về khổ, sự thật cao quý về nguồn gốc của khổ, sự thật cao quý về sự chấm dứt của khổ, sự thật cao quý về con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ.
Vậy nên, này các tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là nguồn gốc của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là sự chấm dứt của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ"."
Kinh Ở Nơi Khác, bài thứ nhất, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.