Tương Ưng Bộ · SN 22.78
Kinh Sư Tử
Sīhasutta — bài thứ sáu
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Sư Tử (Sīhasutta) mở bằng một cảnh rất cụ thể: con sư tử đi kiếm ăn lúc chiều tối.
Này các tỳ-kheo, vào buổi chiều, sư tử — vua các loài thú — ra khỏi hang, vươn vai, nhìn bốn phía, rồi rống lên ba lần tiếng rống sư tử.
Rồi Đức Thế Tôn kể chuyện hậu quả: mọi loài nghe tiếng rống đều sợ, kể cả voi của vua bị xích trong làng, trong thành — chúng giật đứt dây mà chạy. Sư tử mạnh với các loài thú đến mức ấy.
Rồi Ngài chuyển sang pháp: khi một bậc Như Lai xuất hiện và giảng "sắc là thế này, sự sinh khởi của sắc là thế này, sự chấm dứt của sắc là thế này" — thì các vị trời sống lâu, đẹp, hưởng phúc lớn trong cung điện của mình cũng hoảng:
"Ôi! Hóa ra chúng ta là vô thường, dù ta tưởng mình thường còn! Hóa ra chúng ta không bền, dù ta tưởng mình bền lâu!"
Đó là câu đáng nhớ nhất của bài: cái làm cho chư thiên sợ không phải là một lời nguyền, mà là một sự thật — họ cũng nằm trong năm uẩn.
Bài kệ cuối ví tiếng giảng pháp với tiếng rống sư tử: bậc Đạo Sư quay bánh xe pháp, và chư thiên sống lâu cũng run như muông thú khi nghe sư tử.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Uẩn (Khandhasaṃyutta), tương ưng thứ 22.
Phẩm Bị Gặm Nhấm (Khajjanīyavagga) — phẩm thứ tám của Tương Ưng Uẩn.
Kinh Sư Tử (Sīhasutta) — bài thứ sáu.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī.
"Này các tỳ-kheo, vào buổi chiều, sư tử — vua các loài thú — ra khỏi hang, vươn vai, nhìn khắp bốn phía, rồi rống lên ba lần tiếng rống sư tử, và đi kiếm ăn.
Này các tỳ-kheo, loài thú nào nghe tiếng rống sư tử ấy, thì phần lớn đều sợ hãi, khiếp đảm, run rẩy.
Ngay cả những con voi của vua, bị xích bằng dây chắc trong làng, trong thành, trong kinh đô, cũng giật đứt dây mà chạy, vãi cả phân và nước tiểu.
Này các tỳ-kheo, sư tử — vua các loài thú — mạnh với các loài thú, oai vệ và hùng dũng đến mức ấy.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, khi một bậc Như Lai xuất hiện trong đời — bậc a-la-hán, bậc chánh đẳng giác, đầy đủ minh và hạnh, bậc thiện thệ, bậc hiểu rõ thế giới, bậc tối thắng điều phục những ai cần điều phục, bậc Đạo Sư của chư thiên và loài người, bậc giác ngộ, bậc Thế Tôn — và Ngài giảng pháp:
'Sắc là như vậy, sự sinh khởi của sắc là như vậy, sự chấm dứt của sắc là như vậy.
Thọ là như vậy, sự sinh khởi của thọ là như vậy, sự chấm dứt của thọ là như vậy.
Tưởng là như vậy, sự sinh khởi của tưởng là như vậy, sự chấm dứt của tưởng là như vậy.
Các hành là như vậy, sự sinh khởi của các hành là như vậy, sự chấm dứt của các hành là như vậy.
Thức là như vậy, sự sinh khởi của thức là như vậy, sự chấm dứt của thức là như vậy.'
Này các tỳ-kheo, có những vị trời sống lâu, xinh đẹp, hưởng nhiều hạnh phúc, an trú lâu dài trong cung điện của mình. Khi nghe pháp này, họ cũng sợ hãi, khiếp đảm, run rẩy:
'Ôi! Hóa ra chúng ta là vô thường, dù chúng ta tưởng mình là thường còn!
Hóa ra chúng ta không bền, dù chúng ta tưởng mình bền lâu!
Hóa ra chúng ta là tạm bợ, dù chúng ta tưởng mình là vĩnh viễn!
Hóa ra chúng ta là vô thường, không bền, tạm bợ, và nằm trong phạm vi của cái có thật.'
Này các tỳ-kheo, bậc Như Lai mạnh trong thế giới có chư thiên, oai vệ và hùng dũng đến mức ấy."
Đó là lời Đức Thế Tôn dạy.
Rồi Đức Thế Tôn, bậc Thế Tôn, bậc Đạo Sư, nói thêm:
"Đức Phật, bậc Đạo Sư không ai sánh bằng
trong toàn thế giới có chư thiên,
quay bánh xe pháp
từ trí tuệ của chính mình:
cái có thật và sự chấm dứt của nó,
sự sinh khởi của cái có thật,
và con đường tám nhánh của bậc Thánh
đưa đến sự lặng yên của khổ đau.
Và rồi những vị trời sống lâu,
xinh đẹp và rạng rỡ ấy,
cũng sợ hãi và đầy khiếp đảm,
như muông thú khác khi nghe sư tử rống.
'Chúng ta chưa vượt ra khỏi cái có thật!
Hóa ra chúng ta là vô thường!'
Họ nói như vậy khi nghe lời
của bậc đã xong việc, bậc giải thoát, không còn bị tác động."
Kinh Sư Tử, bài thứ sáu, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.