Tương Ưng Bộ · SN 22.136
Kinh Than Hồng
Kukkuḷasutta — bài thứ một
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Than Hồng (Kukkuḷasutta) mở phẩm cuối cùng của Tương Ưng Uẩn bằng một hình ảnh duy nhất, và nó là hình ảnh mạnh nhất trong cả bộ.
Này các tỳ-kheo, sắc là than hồng, thọ là than hồng, tưởng là than hồng, các hành là than hồng, thức là than hồng.
Kukkuḷa là tro nóng, than còn lửa âm ỉ — thứ không cháy thành ngọn nhưng đủ nóng để làm bỏng tay ai bốc nó tưởng là nguội.
Đó chính là năm uẩn: không phải lửa cháy rực, mà là than âm ỉ dưới lớp tro. Ta bốc lên, thấy ấm, thấy dễ chịu, rồi bị bỏng mà không hiểu vì sao — vì tro đã che mất lửa.
Bài chỉ có vậy, kết bằng công thức quen thuộc: thấy vậy nên nhàm chán, ly tham, giải thoát. Nhưng cái hình ảnh thì ở lại lâu hơn công thức.
Và nó cũng cho phẩm này một cái tên: Phẩm Than Hồng, mười bốn bài cuối của Tương Ưng Uẩn.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Uẩn (Khandhasaṃyutta), tương ưng thứ 22.
Phẩm Than Hồng (Kukkuḷavagga) — phẩm thứ mười bốn của Tương Ưng Uẩn.
Kinh Than Hồng (Kukkuḷasutta) — bài thứ một.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī.
"Này các tỳ-kheo, sắc là than hồng, thọ là than hồng, tưởng là than hồng, các hành là than hồng, thức là than hồng.
Thấy vậy, này các tỳ-kheo, vị thánh đệ tử đã học nhàm chán đối với sắc, nhàm chán đối với thọ, nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với các hành, nhàm chán đối với thức.
Nhàm chán nên ly tham. Ly tham nên được giải thoát. Được giải thoát nên biết rằng: 'Ta đã được giải thoát.'
Vị ấy hiểu rằng: 'Sinh đã tận, phạm hạnh đã sống, việc cần làm đã làm, không còn gì nữa cho đời này.'"
Kinh Than Hồng, bài thứ nhất, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.