Tương Ưng Bộ · SN 47.22
Kinh Tồn Tại Lâu Dài
Ciraṭṭhitisutta — bài thứ hai mươi hai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Tồn Tại Lâu Dài (Ciraṭṭhitisutta) trả lời một câu hỏi mà ai đọc kinh cũng từng nghĩ tới: vì sao giáo pháp có lúc mất đi, có lúc còn lại lâu?
Ānanda trả lời gọn: vì bốn chỗ quán niệm không được tu thì pháp không tồn tại lâu; vì bốn chỗ quán niệm được tu thì pháp tồn tại lâu.
Không phải vì thiếu kinh sách, thiếu chùa, thiếu người xuất gia, thiếu tiền — mà vì không còn ai quán thân, quán thọ, quán tâm, quán pháp. Đây là một trong những chỗ trong Kinh tạng nói rõ nhất về chuyện "pháp trụ ở đâu": pháp trụ nơi người đang thực hành, và mất đi khi chỗ ấy trống.
Bài này là bài anh em với bài trước — cùng hai vị, cùng chỗ ngồi, cùng bốn chỗ quán niệm; chỉ đổi câu hỏi từ "giới để làm gì" thành "pháp sống nhờ gì".
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Niệm Xứ (Satipaṭṭhānasaṃyutta), tương ưng thứ 47.
Phẩm Giới Trú (Sīlaṭṭhitivagga) — phẩm thứ ba của Tương Ưng Niệm Xứ.
Kinh Tồn Tại Lâu Dài (Ciraṭṭhitisutta) — bài thứ hai mươi hai.
Cũng tại nơi ấy, cùng bối cảnh ấy —
ngồi xuống một bên, Tôn giả Bhadda nói với Tôn giả Ānanda:
"Này bạn Ānanda, do nhân gì, do duyên gì mà khi Như Lai đã diệt độ, chánh pháp không tồn tại lâu dài?
Và này bạn Ānanda, do nhân gì, do duyên gì mà khi Như Lai đã diệt độ, chánh pháp tồn tại lâu dài?"
"Lành thay, lành thay, này bạn Bhadda.
Cách bạn đặt vấn đề thật hay, chỗ bạn nghĩ ra thật khéo, câu hỏi của bạn thật tốt lành.
Đúng như bạn hỏi, này bạn Bhadda:
"Này bạn Ānanda, do nhân gì, do duyên gì mà khi Như Lai đã diệt độ, chánh pháp không tồn tại lâu dài?
Và này bạn Ānanda, do nhân gì, do duyên gì mà khi Như Lai đã diệt độ, chánh pháp tồn tại lâu dài?"
"Đúng vậy, này bạn" — Tôn giả Bhadda đáp.
"Này bạn, vì bốn chỗ quán niệm không được tu, không được làm cho sung mãn, nên khi Như Lai đã diệt độ, chánh pháp không tồn tại lâu dài.
Và này bạn, vì bốn chỗ quán niệm được tu, được làm cho sung mãn, nên khi Như Lai đã diệt độ, chánh pháp tồn tại lâu dài.
Bốn ấy là gì?
Ở đây, này bạn, vị tỳ-kheo trú quán thân nơi thân — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán thọ nơi các thọ — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán tâm nơi tâm — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán pháp nơi các pháp — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời.
Này bạn, vì bốn chỗ quán niệm này không được tu, không được làm cho sung mãn, nên khi Như Lai đã diệt độ, chánh pháp không tồn tại lâu dài.
Và vì bốn chỗ quán niệm này được tu, được làm cho sung mãn, nên khi Như Lai đã diệt độ, chánh pháp tồn tại lâu dài."
Kinh Tồn Tại Lâu Dài, bài thứ hai mươi hai, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.