Tương Ưng Bộ · SN 14.31
Kinh Trước Khi Giác Ngộ
Pubbesambodhasutta — bài thứ ba mươi mốt
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ ba mươi mốt là một trong những bài quan trọng nhất của tương ưng, vì nó kể lại trước khi giác ngộ.
Này các tỳ-kheo, trước khi giác ngộ, khi còn là Bồ-tát chưa chứng Chánh Đẳng Giác, Ta đã khởi lên ý nghĩ: vị ngọt của địa giới là gì, sự nguy hại là gì, sự xuất ly là gì?
Ba chữ ấy tạo thành bộ khung của cả phẩm cuối: vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly. Cái làm người ta say đắm; cái làm người ta nhàm chán; cái làm người ta ra khỏi.
Định nghĩa của ba chữ ấy rất chính xác. Vị ngọt là lạc và hỷ sinh khởi do duyên giới ấy. Sự nguy hại là giới ấy vô thường, khổ, pháp biến đổi. Sự xuất ly là sự điều phục và đoạn tận dục tham đối với giới ấy.
Ba định nghĩa ấy không đối lập nhau. Chúng là ba cách nhìn cùng một sự vật, và một người chỉ thấy một trong ba thì chưa thấy gì cả.
Bài kinh kết thúc bằng câu tuyên bố của một bậc đã thấy cả ba, và bằng bốn chữ quen thuộc: giải thoát của Ta là không thể lay chuyển.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Giới (Dhātusaṃyutta), tương ưng thứ 14.
Phẩm Thứ Tư (Catutthavagga) — phẩm thứ tư của Tương Ưng Giới.
Kinh Trước Khi Giác Ngộ (Pubbesambodhasutta) — bài thứ ba mươi mốt.
"Tại Sāvatthī.
Này các tỳ-kheo, trước khi giác ngộ, khi còn là Bồ-tát chưa chứng Chánh Đẳng Giác, Ta đã khởi lên ý nghĩ:
Vị ngọt của địa giới là gì, sự nguy hại là gì, sự xuất ly là gì;
vị ngọt của thủy giới là gì, sự nguy hại là gì, sự xuất ly là gì;
vị ngọt của hỏa giới là gì, sự nguy hại là gì, sự xuất ly là gì;
vị ngọt của phong giới là gì, sự nguy hại là gì, sự xuất ly là gì?
Rồi này các tỳ-kheo, Ta nghĩ như vầy:
Lạc và hỷ sinh khởi do duyên địa giới — đó là vị ngọt của địa giới;
địa giới là vô thường, là khổ, là pháp biến đổi — đó là sự nguy hại của địa giới;
sự điều phục và đoạn tận dục tham đối với địa giới — đó là sự xuất ly của địa giới.
Lạc và hỷ sinh khởi do duyên thủy giới — đó là vị ngọt của thủy giới; thủy giới là vô thường, là khổ, là pháp biến đổi — đó là sự nguy hại của thủy giới; sự điều phục và đoạn tận dục tham đối với thủy giới — đó là sự xuất ly của thủy giới.
Lạc và hỷ sinh khởi do duyên hỏa giới — đó là vị ngọt của hỏa giới; hỏa giới là vô thường, là khổ, là pháp biến đổi — đó là sự nguy hại của hỏa giới; sự điều phục và đoạn tận dục tham đối với hỏa giới — đó là sự xuất ly của hỏa giới.
Lạc và hỷ sinh khởi do duyên phong giới — đó là vị ngọt của phong giới;
phong giới là vô thường, là khổ, là pháp biến đổi — đó là sự nguy hại của phong giới;
sự điều phục và đoạn tận dục tham đối với phong giới — đó là sự xuất ly của phong giới.
Này các tỳ-kheo, chừng nào Ta chưa biết rõ như thật vị ngọt của bốn giới này là vị ngọt, sự nguy hại là sự nguy hại, sự xuất ly là sự xuất ly, thì chừng ấy Ta chưa tuyên bố trước thế giới gồm chư thiên, Ma vương, Phạm thiên, giữa đám sa-môn, bà-la-môn, chư thiên và loài người rằng Ta đã chứng đạt Chánh Đẳng Giác hoàn toàn viên mãn.
Này các tỳ-kheo, và vì Ta đã biết rõ như thật vị ngọt của bốn giới này là vị ngọt, sự nguy hại là sự nguy hại, sự xuất ly là sự xuất ly, nên Ta tuyên bố trước thế giới gồm chư thiên, Ma vương, Phạm thiên, giữa đám sa-môn, bà-la-môn, chư thiên và loài người rằng Ta đã chứng đạt Chánh Đẳng Giác hoàn toàn viên mãn.
Và tri kiến ấy đã khởi lên nơi Ta:
Giải thoát của Ta là không thể lay chuyển; đây là đời sống cuối cùng; nay không còn tái sinh nữa."
Bài thứ ba mươi mốt.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.