Tương Ưng Bộ · SN 56.48
Kinh Ách Cùm (2)
Dutiyachiggaḷayugasutta — bài kinh về ba cái tình cờ
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Ách Cùm (2) (Dutiyachiggaḷayugasutta) giữ nguyên con rùa mù và cái ách, nhưng đổi cảnh: cả trái đất này chìm trong một khối nước, và cái ách bị gió từ bốn phía thổi dạt khắp nơi.
Rồi ba câu, lặp đi lặp lại chữ adhicca — "do tình cờ":
Làm được thân người là chuyện tình cờ. Như Lai xuất hiện trên đời là chuyện tình cờ. Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết được có mặt trên đời là chuyện tình cờ.
Và câu kết: ba cái tình cờ ấy đã cùng xảy ra — thân người đã được, Như Lai đã xuất hiện, Pháp đã được giảng.
Đây là bài kinh dùng để nhắc mình đừng chờ. Không phải vì cái chết đến bất ngờ, mà vì cái điều kiện để nghe được điều này đã có — và nó không phải chuyện đương nhiên.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Vực Thẳm (Papātavagga) — phẩm thứ năm của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Ách Cùm (2) (Dutiyachiggaḷayugasutta) — bài thứ tám.
"Này các tỳ-kheo, ví như cả trái đất này chìm trong một khối nước.
Rồi có người ném xuống đó một cái ách cùm có một lỗ duy nhất.
Gió từ phía đông thổi nó sang phía tây, gió từ phía tây thổi nó sang phía đông, gió từ phía bắc thổi nó sang phía nam, gió từ phía nam thổi nó sang phía bắc.
Ở đó có một con rùa mù, cứ một trăm năm mới ngoi lên một lần.
Này các tỳ-kheo, các ông nghĩ thế nào,
con rùa mù ấy, cứ một trăm năm ngoi lên một lần, có chui được cổ vào lỗ của cái ách cùm ấy không?"
"Chuyện ấy là tình cờ, bạch Thế Tôn — con rùa mù ấy, cứ một trăm năm ngoi lên một lần, lại chui được cổ vào lỗ của cái ách cùm ấy."
"Cũng tình cờ như vậy, này các tỳ-kheo, là việc được làm người.
Cũng tình cờ như vậy, này các tỳ-kheo, là việc Như Lai, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác xuất hiện trên đời.
Cũng tình cờ như vậy, này các tỳ-kheo, là việc Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết được có mặt trên đời.
Này các tỳ-kheo, thân người ấy đã được, Như Lai đã xuất hiện trên đời, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác; và Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết đã có mặt trên đời.
Vậy nên, này các tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là nguồn gốc của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là sự chấm dứt của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ"."
Kinh Ách Cùm (2), bài thứ tám, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.