Kinh Ba Pháp

Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.

Bài thứ tư đổi hẳn giọng — từ liệt kê sang cảnh báo — và nó có một cấu trúc rất đẹp.

Này các tỳ-kheo, người nữ hội đủ ba pháp thì phần lớn, sau khi thân tan rã, sau khi chết, đi vào cõi dữ, đường ác, nơi đọa lạc, địa ngục.

Ba pháp ấy không phải ba tính xấu chung chung. Chúng là ba thời điểm trong ngày:

Vào buổi sáng, sống trong nhà với tâm bị vết nhơ keo kiệt chế ngự. Vào buổi trưa, sống trong nhà với tâm bị ganh tị chế ngự. Vào buổi chiều, sống trong nhà với tâm bị tham dục chế ngự.

Sáng: keo kiệt. Trưa: ganh tị. Chiều: tham dục.

Đó là một bức tranh về một ngày. Không phải ba lỗi, mà là một nhịp: buổi sáng giữ của, buổi trưa so với người khác, buổi chiều thèm.

Và ba chữ Pali đáng để ghi lại: maccheramala (vết nhơ keo kiệt), issā (ganh tị), kāmarāga (tham dục).

Chữ mala — vết nhơ, cáu bẩn — là một chữ rất mạnh. Nó không nói keo kiệt là một lỗi. Nó nói keo kiệt là một thứ bẩn, dính vào tâm, phải chà mới ra.

Và cái khung thời gian ấy — sáng, trưa, chiều — làm cho bài này khác hẳn những bài liệt kê khô khan. Nó đặt ba tâm bất thiện vào một ngày sống, và để chúng ta thấy chúng là một chuỗi, không phải ba cái rời.

Đó là lý do bài này đáng đọc: nó không dạy một danh sách, nó dạy một thói quen. Và thói quen thì phải thấy trong thời gian, không phải trong danh sách.