Tương Ưng Bộ · SN 37.5
Kinh Sân Hận
Kodhanasutta — bài thứ năm
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ năm mở đầu nhóm bài của Tôn giả Anuruddha — và nó đáng để dừng lại ở nhân vật trước khi đọc nội dung.
Anuruddha là một trong mười đại đệ tử, nổi tiếng về thiên nhãn — khả năng thấy các cõi. Và trong suốt phẩm đầu của tương ưng này, chính ngài là người đặt câu hỏi.
Bạch Thế Tôn, ở đây con thấy người nữ bằng thiên nhãn, thanh tịnh, vượt hơn mắt người, sau khi thân tan rã, sau khi chết, đi vào cõi dữ.
Đó là một quan sát, không phải một định kiến. Ngài nhìn thấy một hiện tượng, và hỏi nguyên nhân.
Và câu trả lời là năm pháp:
Không có lòng tin, không biết xấu hổ, không biết sợ hãi tội lỗi, sân hận, và có trí tuệ kém cỏi.
Năm cái ấy không phải năm lỗi ngẫu nhiên. Chúng là một bộ được lặp lại rất nhiều lần trong kinh điển, và thường xuất hiện cùng nhau:
assaddha (không tin), ahirika (không xấu hổ), anottappa (không sợ tội lỗi), kodhana (sân), duppañña (trí kém).
Ba cái đầu là mất gốc. Cái thứ tư là phản ứng. Cái thứ năm là không thấy đường.
Và điều đáng chú ý — bài này không có gì đặc thù về nữ. Năm pháp ấy ai có cũng đi xuống. Bài 1 và 2 đã đối xứng; bài này chỉ nói một chiều, nhưng chiều ấy áp cho bất cứ ai.
Đó là cách bộ kinh này vận hành: cái khung thì phổ quát, nhưng cái ví dụ thì cụ thể. Và cái cụ thể ở đây là một người nữ, vì đó là đối tượng của tương ưng này.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Nữ Nhân (Mātugāmasaṃyutta), tương ưng thứ 37.
Phẩm Phép Lặp Thứ Nhất (Paṭhamapeyyālavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Nữ Nhân.
Kinh Sân Hận (Kodhanasutta) — bài thứ năm.
"Rồi Tôn giả Anuruddha đi đến chỗ Đức Thế Tôn; đến rồi, ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Anuruddha bạch Đức Thế Tôn rằng:
Bạch Thế Tôn, ở đây con thấy người nữ bằng thiên nhãn, thanh tịnh, vượt hơn mắt người, sau khi thân tan rã, sau khi chết, đi vào cõi dữ, đường ác, nơi đọa lạc, địa ngục.
Bạch Thế Tôn, người nữ hội đủ bao nhiêu pháp thì sau khi thân tan rã, sau khi chết, đi vào cõi dữ, đường ác, nơi đọa lạc, địa ngục?
Này Anuruddha, người nữ hội đủ năm pháp thì sau khi thân tan rã, sau khi chết, đi vào cõi dữ, đường ác, nơi đọa lạc, địa ngục.
Năm pháp ấy là gì?
Không có lòng tin, không biết xấu hổ, không biết sợ hãi tội lỗi, sân hận, và có trí tuệ kém cỏi —
Này Anuruddha, người nữ hội đủ năm pháp ấy thì sau khi thân tan rã, sau khi chết, đi vào cõi dữ, đường ác, nơi đọa lạc, địa ngục."
Bài thứ năm.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.