Tương Ưng Bộ · SN 56.23
Kinh Bậc Chánh Đẳng Giác
Sammāsambuddhasutta — bài kinh về danh hiệu của bậc Chánh Đẳng Giác
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Bậc Chánh Đẳng Giác (Sammāsambuddhasutta) trả lời một câu mà người đọc kinh hay thắc mắc: vì sao Đức Thế Tôn được gọi bằng danh hiệu ấy?
Câu trả lời ở đây không kể chuyện đản sinh, không nhắc tới bao nhiêu kiếp tu hành. Chỉ một câu: vì Ngài đã hoàn toàn giác ngộ bốn sự thật cao quý này đúng như chúng là, nên được gọi là bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác.
Đó là một định nghĩa hẹp đến mức khó chịu — và chính vì thế mà đáng nhớ. Trong bộ kinh này, danh hiệu không phải chức tước, không phải phần thưởng; nó là tên gọi của một việc đã làm xong.
Bài rất ngắn, và gần như cùng một khuôn với những bài quanh nó. Nhưng nó đặt đúng chỗ: bốn sự thật không phải giáo lý phụ, mà là toàn bộ nội dung của sự giác ngộ.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Làng Koṭi (Koṭigāmavagga) — phẩm thứ ba của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Bậc Chánh Đẳng Giác (Sammāsambuddhasutta) — bài thứ ba.
Một thời, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī.
"Này các tỳ-kheo, có bốn sự thật cao quý này.
Bốn sự thật ấy là gì?
Sự thật cao quý về khổ, sự thật cao quý về nguồn gốc của khổ, sự thật cao quý về sự chấm dứt của khổ, sự thật cao quý về con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ.
Này các tỳ-kheo, đó là bốn sự thật cao quý.
Này các tỳ-kheo, chính vì đã hoàn toàn giác ngộ bốn sự thật cao quý này đúng như chúng là, nên Như Lai được gọi là "bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác".
Vậy nên, này các tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là nguồn gốc của khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là sự chấm dứt của khổ'; hãy nỗ lực để biết như thật: 'Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ'."
Kinh Bậc Chánh Đẳng Giác, bài thứ ba, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.