Tương Ưng Bộ · SN 56.22
Kinh Làng Koṭi (2)
Dutiyakoṭigāmasutta — bài kinh thứ hai ở làng Koṭi
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ hai ở làng Koṭi không có bối cảnh mở đầu, cũng không có ai hỏi. Đức Thế Tôn nói thẳng một tiêu chuẩn nghề nghiệp: thế nào mới đáng gọi là sa-môn, là bà-la-môn.
Tiêu chuẩn ấy là bốn sự thật. Ai không biết bốn điều này đúng như chúng là, thì theo Ngài, "chưa được xem là sa-môn trong hàng sa-môn, chưa được xem là bà-la-môn trong hàng bà-la-môn" — và cũng không sống được mục đích của đời xuất gia ngay trong đời này.
Đây là một câu khá mạnh, vì nó không phê bình ai theo kiểu đạo đức. Nó chỉ đo: mục đích của sa-môn là chấm dứt khổ; ai không biết khổ là gì, khổ từ đâu, khổ chấm dứt ở đâu và đường nào dẫn tới đó, thì chưa chạm tới mục đích ấy — dù mặc áo gì, tụng gì, ngồi thiền bao lâu.
Nửa sau bài là bốn cặp kệ đối xứng: kẻ không biết thì "thiếu tâm giải thoát, thiếu tuệ giải thoát", không thể làm cho khổ chấm dứt, còn "đi về sinh và già". Người biết thì ngược lại. Bài kệ không thêm gì mới — nó chỉ nói lại câu đầu, cho dễ nhớ.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Làng Koṭi (Koṭigāmavagga) — phẩm thứ ba của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Làng Koṭi (2) (Dutiyakoṭigāmasutta) — bài thứ hai.
"Này các tỳ-kheo, những sa-môn hay bà-la-môn nào không biết như thật: 'Đây là khổ'; không biết như thật: 'Đây là nguồn gốc của khổ'; không biết như thật: 'Đây là sự chấm dứt của khổ'; không biết như thật: 'Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ' —
thì này các tỳ-kheo, những sa-môn hay bà-la-môn ấy chưa được xem là sa-môn trong hàng sa-môn, chưa được xem là bà-la-môn trong hàng bà-la-môn; và các vị ấy cũng không sống đạt được mục đích của sa-môn hay mục đích của bà-la-môn ngay trong đời này, tự mình biết và chứng ngộ.
Này các tỳ-kheo, những sa-môn hay bà-la-môn nào biết như thật: 'Đây là khổ'; biết như thật: 'Đây là nguồn gốc của khổ'; biết như thật: 'Đây là sự chấm dứt của khổ'; biết như thật: 'Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ' —
thì này các tỳ-kheo, những sa-môn hay bà-la-môn ấy được xem là sa-môn trong hàng sa-môn, được xem là bà-la-môn trong hàng bà-la-môn; và các vị ấy sống đạt được cả mục đích của sa-môn lẫn mục đích của bà-la-môn ngay trong đời này, tự mình biết và chứng ngộ."
Đức Thế Tôn nói vậy.
Nói xong, bậc Thiện Thệ ấy, vị Đạo sư, lại nói thêm:
"Kẻ không biết khổ,
không biết nguồn gốc của khổ,
cùng chỗ mà tất cả khổ
chấm dứt, không còn dư.
Kẻ ấy không biết con đường
dẫn đến sự lắng xuống của khổ;
họ thiếu tâm giải thoát,
và thiếu cả tuệ giải thoát;
họ không thể làm cho khổ chấm dứt,
họ còn đi về sinh và già.
Còn người biết khổ,
biết nguồn gốc của khổ,
cùng chỗ mà tất cả khổ
chấm dứt, không còn dư.
Người ấy biết con đường
dẫn đến sự lắng xuống của khổ;
họ đầy đủ tâm giải thoát,
và đầy đủ tuệ giải thoát;
họ có thể làm cho khổ chấm dứt,
họ không còn đi về sinh và già."
Kinh Làng Koṭi (2), bài thứ hai, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.