Tương Ưng Bộ · SN 56.21
Kinh Làng Koṭi (1)
Paṭhamakoṭigāmasutta — bài kinh thứ nhất ở làng Koṭi
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Mở đầu phẩm thứ ba, bối cảnh đổi: không còn ở Sāvatthī hay Bārāṇasī, mà ở làng Koṭi, xứ Vajjī — một làng nhỏ, và bài kinh mở bằng một câu nói thẳng về quãng đường đã đi.
"Chính vì không hiểu, không thấu suốt bốn sự thật cao quý mà ta và các ông đã chạy quanh, lang thang lâu dài như vậy."
Chữ "ta và các ông" đáng để dừng lại. Đức Thế Tôn không nói "chúng sinh", không nói "người ta" — Ngài gộp mình vào cùng một quãng đường với những người đang nghe. Đây là câu duy nhất trong tương ưng này mà Ngài nói về chính mình bằng đại từ số ít đứng cạnh số nhiều của họ.
Rồi Ngài lặp lại cấu trúc ấy bốn lần, mỗi sự thật một lần, và lật ngược ở cuối: nay đã hiểu, đã thấu suốt, thì "lòng tham ái đối với sự sống đã bị chặt đứt, sợi dây dẫn đến tái sinh đã hết". Bài kệ theo sau chỉ là câu ấy, xếp lại thành thơ.
Nếu đọc một bài trong tương ưng này để hiểu vì sao bốn sự thật quan trọng, có lẽ là bài này: nó nói rằng cái giá của việc không hiểu là thời gian — rất nhiều thời gian.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Làng Koṭi (Koṭigāmavagga) — phẩm thứ ba của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Làng Koṭi (1) (Paṭhamakoṭigāmasutta) — bài thứ nhất.
Một thời, Đức Thế Tôn trú tại xứ Vajjī, ở làng Koṭi.
Tại đấy, Đức Thế Tôn gọi các tỳ-kheo:
"Này các tỳ-kheo, chính vì không hiểu, không thấu suốt bốn sự thật cao quý mà ta và các ông đã chạy quanh, lang thang lâu dài như vậy.
Bốn sự thật ấy là gì?
Này các tỳ-kheo, chính vì không hiểu, không thấu suốt sự thật cao quý về khổ mà ta và các ông đã chạy quanh, lang thang lâu dài như vậy.
Này các tỳ-kheo, chính vì không hiểu, không thấu suốt sự thật cao quý về nguồn gốc của khổ mà ta và các ông đã chạy quanh, lang thang lâu dài như vậy.
Này các tỳ-kheo, chính vì không hiểu, không thấu suốt sự thật cao quý về sự chấm dứt của khổ mà ta và các ông đã chạy quanh, lang thang lâu dài như vậy.
Này các tỳ-kheo, chính vì không hiểu, không thấu suốt sự thật cao quý về con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ mà ta và các ông đã chạy quanh, lang thang lâu dài như vậy.
Này các tỳ-kheo, nay sự thật cao quý về khổ đã được hiểu, đã được thấu suốt; sự thật cao quý về nguồn gốc của khổ đã được hiểu, đã được thấu suốt; sự thật cao quý về sự chấm dứt của khổ đã được hiểu, đã được thấu suốt; sự thật cao quý về con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ đã được hiểu, đã được thấu suốt. Lòng tham ái đối với sự sống đã bị chặt đứt, sợi dây dẫn đến tái sinh đã hết, nay không còn tái sinh nữa."
Đức Thế Tôn nói vậy.
Nói xong, bậc Thiện Thệ ấy, vị Đạo sư, lại nói thêm:
"Vì không thấy bốn sự thật cao quý
đúng như chúng là,
nên đã lẩn quẩn lâu dài
hết kiếp này đến kiếp khác.
Nay những sự thật ấy đã được thấy,
sợi dây dẫn đến tái sinh đã bị nhổ;
gốc rễ của khổ đã bị chặt đứt,
nay không còn tái sinh nữa."
Kinh Làng Koṭi (1), bài thứ nhất, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.