Tương Ưng Bộ · SN 47.15
Kinh Bāhiya
Bāhiyasutta — bài thứ mười lăm
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Bāhiya (Bāhiyasutta) là một trong bốn bài "xin dạy tóm tắt" liền nhau trong Tương Ưng Niệm Xứ — và bài nào cũng cùng một câu trả lời.
Đức Thế Tôn không dạy ngay cách quán thân. Ngài nói trước: hãy làm sạch cái đầu — giới thật trong sạch và cái thấy ngay thẳng. Rồi mới: nương vào giới, đứng trên giới, tu bốn chỗ quán niệm.
Câu kết của bài là một lời hứa rất dịu: khi đã tu như vậy, thì đêm hay ngày qua đi, điều đáng chờ không phải là thoái lui mà là lớn lên.
Tôn giả Bāhiya nghe xong, vào rừng, và chẳng bao lâu trở thành A-la-hán.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Niệm Xứ (Satipaṭṭhānasaṃyutta), tương ưng thứ 47.
Phẩm Nālandā (Nālandavagga) — phẩm thứ hai của Tương Ưng Niệm Xứ.
Kinh Bāhiya (Bāhiyasutta) — bài thứ mười lăm.
Tại Sāvatthī.
Rồi Tôn giả Bāhiya đến chỗ Đức Thế Tôn; đến rồi, đảnh lễ Đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Bāhiya nói với Đức Thế Tôn:
"Bạch Thế Tôn, lành thay, xin Đức Thế Tôn dạy con tóm tắt giáo pháp — để con nghe xong, sống một mình nơi vắng vẻ, không buông lung, nhiệt tâm, quyết chí."
"Vậy thì, này Bāhiya, ông hãy làm cho sạch ngay từ đầu — nơi các pháp thiện.
Cái đầu của các pháp thiện là gì?
Là giới thật trong sạch, và cái thấy ngay thẳng.
Này Bāhiya, khi nào giới của ông thật trong sạch và cái thấy của ông ngay thẳng, thì này Bāhiya, ông hãy nương vào giới, đứng trên giới, mà tu bốn chỗ quán niệm.
Bốn ấy là gì?
Này Bāhiya, ở đây ông hãy trú quán thân nơi thân — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
hãy trú quán thọ nơi các thọ — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
hãy trú quán tâm nơi tâm — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
hãy trú quán pháp nơi các pháp — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời.
Này Bāhiya, khi nào ông nương vào giới, đứng trên giới, mà tu bốn chỗ quán niệm như vậy, thì này Bāhiya, dù đêm hay ngày qua đi, ở nơi ông chỉ có thể chờ đợi sự lớn lên trong các pháp thiện, không có sự thoái lui.""
Rồi Tôn giả Bāhiya hoan hỷ, tán thán lời Đức Thế Tôn dạy, đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi vòng phía bên phải rồi ra đi.
Rồi Tôn giả Bāhiya sống một mình nơi vắng vẻ, không buông lung, nhiệt tâm, quyết chí; chẳng bao lâu, ngay trong đời này, vị ấy tự mình chứng biết và chứng đạt đến chỗ tối thượng của đời sống phạm hạnh — chính là chỗ mà những người con nhà tử tế vì nó mà xuất gia từ nhà ra không nhà.
Vị ấy biết rõ: "Sinh đã hết, đời sống phạm hạnh đã sống xong, việc cần làm đã làm xong, không còn phải trở lại đời này nữa."
Và Tôn giả Bāhiya trở thành một vị A-la-hán.
Kinh Bāhiya, bài thứ mười lăm, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.