Tương Ưng Bộ · SN 45.49
Kinh Bạn Tốt
Kalyāṇamittasutta — bài thứ bốn mươi chín
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Bạn Tốt (Kalyāṇamittasutta) mở đầu phẩm thứ sáu — phẩm Sūriyapeyyāla, "phẩm tóm tắt về mặt trời".
Ẩn dụ mở đầu cho cả sáu bài:
Này các tỳ-kheo, khi mặt trời mọc, cái đi trước, cái báo hiệu trước, chính là ánh rạng đông. Cũng vậy, khi con đường tám nhánh cao quý sắp sinh khởi nơi một vị tỳ-kheo, cái đi trước, cái báo hiệu trước, chính là làm bạn với người tốt.
Hình ảnh rất chính xác: rạng đông không phải mặt trời, và nó không làm gì cả — nó chỉ là dấu hiệu rằng mặt trời sắp lên. Làm bạn với người tốt cũng vậy: nó không phải là tu, nhưng nó là dấu hiệu cho biết cái sắp đến.
Và bài kinh không để ẩn dụ đứng một mình: nó nói luôn cách làm bạn tốt dẫn tới con đường — bằng việc tu tám nhánh, mỗi nhánh dựa trên xa lìa, ly tham, chấm dứt, buông bỏ.
Nếu người ta chỉ nhớ một câu trong cả tương ưng 180 bài này, câu ấy thường là: rạng đông của con đường là tình bạn tốt.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Đạo (Maggasaṃyutta), tương ưng thứ 45.
Phẩm Mặt Trời (Sūriyapeyyālavagga) — phẩm thứ sáu của Tương Ưng Đạo.
Kinh Bạn Tốt (Kalyāṇamittasutta) — bài thứ bốn mươi chín.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī (Xá-vệ).
"Này các tỳ-kheo, khi mặt trời mọc, cái đi trước, cái báo hiệu trước, chính là ánh rạng đông.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, khi con đường tám nhánh cao quý sắp sinh khởi nơi một vị tỳ-kheo, cái đi trước, cái báo hiệu trước, chính là làm bạn với người tốt.
Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo làm bạn với người tốt thì có thể chờ đợi điều này: sẽ tu con đường tám nhánh cao quý, sẽ làm cho nó sung mãn.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là vị tỳ-kheo làm bạn với người tốt tu con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn?
Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo tu chánh kiến — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ; tu chánh tư duy — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ; tu chánh ngữ — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ; tu chánh nghiệp — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ; tu chánh mạng — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ; tu chánh tinh tấn — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ; tu chánh niệm — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ; tu chánh định — dựa trên sự xa lìa, dựa trên ly tham, dựa trên chấm dứt, hướng đến buông bỏ.
Như vậy, này các tỳ-kheo, là vị tỳ-kheo làm bạn với người tốt tu con đường tám nhánh cao quý, làm cho nó sung mãn."
Kinh Bạn Tốt, bài thứ bốn mươi chín, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.