Tương Ưng Bộ · SN 45.48
Kinh Niết-bàn Không Nắm Lấy
Anupādāparinibbānasutta — bài thứ bốn mươi tám
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Niết-bàn Không Nắm Lấy (Anupādāparinibbānasutta) khép phẩm thứ năm — và khép bằng mục đích lớn nhất của cả tám bài.
Anupādāparinibbāna: anupādā = "không còn nắm lấy, không còn nhiên liệu"; parinibbāna = "niết-bàn trọn vẹn". Cả cụm: niết-bàn không còn gì để nắm lấy.
Chữ upādāna (nắm lấy, thủ) trong kinh chỉ bốn thứ: nắm lấy dục lạc, nắm lấy tri kiến, nắm lấy giới điều và lễ nghi, nắm lấy thuyết về cái tôi. Đây là nhiên liệu của vòng sinh tử — như củi cho lửa.
Và câu cuối của bài, cũng là câu cuối của phẩm:
"Vì mục đích niết-bàn không còn nắm lấy, này các bạn, mà người ta sống đời sống phạm hạnh dưới Đức Thế Tôn."
Từ "lậu hoặc rỉ ra" (bài 45.45) đến "không còn nắm lấy" (bài này), tám bài của phẩm đã đi một vòng: cái làm mình khổ không phải những gì mình có, mà những gì mình nắm.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Đạo (Maggasaṃyutta), tương ưng thứ 45.
Phẩm Các Ngoại Đạo (Aññatitthiyapeyyālavagga) — phẩm thứ năm của Tương Ưng Đạo.
Kinh Niết-bàn Không Nắm Lấy (Anupādāparinibbānasutta) — bài thứ bốn mươi tám.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī (Xá-vệ).
"Này các tỳ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các ông như vầy:
'Vì mục đích gì, này các bạn, mà người ta sống đời sống phạm hạnh dưới sa-môn Gotama?' — thì này các tỳ-kheo, được hỏi vậy, các ông hãy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vầy:
'Vì mục đích niết-bàn không còn nắm lấy, này các bạn, mà người ta sống đời sống phạm hạnh dưới Đức Thế Tôn.'
Và này các tỳ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo lại hỏi các ông như vầy:
'Vậy này các bạn, có con đường nào, có cách thực hành nào để niết-bàn không còn nắm lấy không?' — thì này các tỳ-kheo, được hỏi vậy, các ông hãy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vầy:
'Có, này các bạn, có con đường, có cách thực hành để niết-bàn không còn nắm lấy.'
Và này các tỳ-kheo, con đường ấy là gì, cách thực hành ấy là gì để niết-bàn không còn nắm lấy?
Chính là con đường tám nhánh cao quý, tức là:
chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.
Này các tỳ-kheo, đó là con đường, đó là cách thực hành để niết-bàn không còn nắm lấy.
Được hỏi vậy, này các tỳ-kheo, các ông hãy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vậy."
Kinh Niết-bàn Không Nắm Lấy, bài thứ bốn mươi tám, đến đây là hết.
Phẩm Các Ngoại Đạo, bản tóm tắt, đến đây là hết.
Kệ tóm tắt phẩm (uddāna) — bốn câu ghi tám bài.
Ly Tham, Kiết Sử, Khuynh Hướng,
Con Đường Dài, Lậu Hoặc Tận;
Minh Giải Thoát và Tri Kiến,
Niết-bàn Không Nắm — bài thứ tám.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.