Tương Ưng Bộ · SN 13.008
Kinh Biển Lớn (Hai)
Dutiyasamuddasutta — bài thứ tám
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ tám là cặp đôi của bài thứ bảy. Biển lớn đi đến chỗ cạn kiệt, chỉ còn lại hai hay ba giọt.
Biển lớn đi đến chỗ cạn kiệt, chỗ hết sạch, chỉ còn lại hai hay ba giọt nước.
Đây là hình ảnh mạnh nhất trong bốn cặp đầu, và cũng là hình ảnh dễ gây bối rối nhất. Biển cạn — điều ấy không thể xảy ra theo cách người ta thường nghĩ. Nhưng trong khung của kinh, nó chỉ là một cách nói: cái gì được tập hợp lại thì cũng tan ra được.
Điều này nối bài này với một chủ đề lớn của Tương Ưng Bộ: mọi thứ do duyên hợp thì do duyên mà tan. Biển không phải ngoại lệ. Quả đất không phải ngoại lệ. Và năm uẩn cũng không phải ngoại lệ.
Nhưng câu kết của bài vẫn giữ nguyên giọng bình thản: khổ đã hiểu rõ thì nhiều, khổ còn lại thì ít. Không có gì phải kêu lên. Chỉ là một tỉ lệ, lặp lại lần thứ tám.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Hiện Quán (Abhisamayasaṃyutta), tương ưng thứ 13.
Phẩm Thứ Nhất (Abhisamayavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Hiện Quán.
Kinh Biển Lớn (Hai) (Dutiyasamuddasutta) — bài thứ tám.
"Tại Sāvatthī.
Ví như, này các tỳ-kheo, biển lớn đi đến chỗ cạn kiệt, chỗ hết sạch, chỉ còn lại hai hay ba giọt nước.
Này các tỳ-kheo, các ông nghĩ thế nào:
cái nào nhiều hơn — nước trong biển lớn đã cạn kiệt, đã hết sạch, hay là hai hay ba giọt nước ấy?
Bạch Thế Tôn, nước trong biển lớn đã cạn kiệt, đã hết sạch ấy nhiều hơn hẳn; hai hay ba giọt nước ấy thật chẳng đáng kể.
Không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, không bằng một phần trăm nghìn của nước trong biển lớn ấy.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, khổ mà vị thánh đệ tử
đã hiểu rõ thì nhiều vô kể; khổ đã được chấm dứt, đã đi đến chỗ không còn thì chỉ còn một chút.
Sự hiểu rõ pháp là lớn lao như vậy, này các tỳ-kheo; sự chứng đắc pháp nhãn là lớn lao như vậy."
Bài thứ tám.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.