Tương Ưng Bộ · SN 29.3
Kinh Bố-tát
Uposathasutta — bài thứ ba
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Đến bài thứ ba, Tương Ưng Rồng bắt đầu kể chuyện. Một tỳ-kheo đến hỏi Đức Thế Tôn một câu rất cụ thể.
Bạch Đức Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, mà một số rồng trứng sinh giữ bố-tát và thân được buông xả?
Câu hỏi có hai phần. Phần thứ nhất hỏi vì sao có rồng giữ ngày bố-tát. Phần thứ hai hỏi vì sao thân chúng được buông xả — nghĩa là chúng thôi không còn bị gò bó, thôi chịu đựng.
Đức Thế Tôn trả lời bằng cách kể lại suy nghĩ của chính những con rồng ấy. Chúng nhớ ra: trước đây chúng đã làm điều hai chiều bằng thân, bằng lời, bằng ý.
Điều hai chiều là cách nói của bản Pali: làm cả điều tốt lẫn điều xấu, không nghiêng hẳn về bên nào. Kết quả là chúng sinh vào hàng ngũ rồng.
Rồi chúng nghĩ tiếp: nếu hôm nay mình làm điều tốt đẹp, thì sau khi chết sẽ được sinh vào cõi lành. Thế là chúng giữ bố-tát.
Toàn bộ câu trả lời nằm trong một câu nói của chính con rồng. Đức Thế Tôn không phán xét, chỉ thuật lại.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Rồng (Nāgasaṃyutta), tương ưng thứ 29.
Phẩm Rồng (Nāgavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Rồng.
Kinh Bố-tát (Uposathasutta) — bài thứ ba.
"Tại Sāvatthī.
Rồi một tỳ-kheo đi đến chỗ Đức Thế Tôn, đảnh lễ rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vị tỳ-kheo ấy bạch Đức Thế Tôn:
Bạch Đức Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, mà một số rồng trứng sinh giữ bố-tát và thân được buông xả?
Này tỳ-kheo, ở đây, một số rồng trứng sinh nghĩ như vầy:
Trước đây, chúng ta đã làm điều hai chiều bằng thân, bằng lời, bằng ý.
Do làm điều hai chiều bằng thân, bằng lời, bằng ý, sau khi thân hoại mạng chung, chúng ta đã sinh vào hàng ngũ rồng trứng sinh.
Nếu hôm nay chúng ta làm điều tốt đẹp bằng thân, bằng lời, bằng ý, thì sau khi thân hoại mạng chung, chúng ta sẽ sinh vào cõi lành, cõi trời. Nào, hôm nay chúng ta hãy làm điều tốt đẹp bằng thân, bằng lời, bằng ý.
Ayaṁ kho, bhikkhu, hetu, ayaṁ paccayo — này tỳ-kheo, đó là nhân, đó là duyên, mà một số rồng trứng sinh giữ bố-tát và thân được buông xả.
Này tỳ-kheo, đó là nhân, đó là duyên, mà một số rồng trứng sinh giữ bố-tát và thân được buông xả."
Bài thứ ba.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.