Tương Ưng Bộ · SN 56.51
Kinh Bụi Trên Móng Tay
Nakhasikhāsutta — bài kinh ví bụi trên móng tay
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Bụi Trên Móng Tay (Nakhasikhāsutta) mở phẩm thứ sáu bằng hình ảnh nhỏ nhất trong cả loạt bài.
Đức Thế Tôn lấy một chút bụi trên móng tay, giơ lên, và hỏi: chỗ bụi ấy với cả trái đất, cái nào nhiều hơn? Câu trả lời hiển nhiên — và Ngài áp vào: khổ đã chấm dứt lớn như trái đất, khổ còn lại chỉ như chút bụi trên móng.
Phẩm này (bài 51–60) lặp lại đúng một lập luận với mười hình ảnh khác nhau: bụi móng tay, ao sen, ngã ba sông, đất lớn. Nghe như lặp, nhưng đó chính là cách kinh dạy một con số: lần nào cũng nói "không so được", cho đến khi người đọc tin.
Với một vị đã thấy bốn sự thật, phần khổ còn lại — tối đa bảy lần sinh nữa — không phải "ít", mà là không tính được một phần nào so với phần đã hết.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Thấu Suốt (Abhisamayavagga) — phẩm thứ sáu của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Bụi Trên Móng Tay (Nakhasikhāsutta) — bài thứ nhất.
Rồi Đức Thế Tôn lấy một chút bụi trên móng tay, và hỏi các tỳ-kheo:
"Này các tỳ-kheo, các ông nghĩ thế nào,
cái nào nhiều hơn — chút bụi Ta lấy trên móng tay, hay cả trái đất lớn này?"
"Cái này nhiều hơn, bạch Thế Tôn, tức là trái đất lớn; chút bụi Đức Thế Tôn lấy trên móng tay thật chẳng đáng kể.
Chút bụi Đức Thế Tôn lấy trên móng tay không đếm được, không so được, không tính được một phần nhỏ nào khi đặt bên cạnh trái đất lớn."
"Cũng vậy, này các tỳ-kheo, với một vị đã thấy bốn sự thật, khối khổ đã được chấm dứt, đã được tiêu hết thì nhiều hơn; phần còn lại thì chẳng đáng kể.
Này các tỳ-kheo, khối khổ ấy không đếm được, không so được, không tính được một phần nhỏ nào khi đặt bên cạnh khối khổ trước kia đã được chấm dứt, đã được tiêu hết — phần còn lại chỉ là tối đa bảy lần sinh nữa.
Đó là với người hiểu như thật: "Đây là khổ"; hiểu như thật: "Đây là nguồn gốc của khổ"; hiểu như thật: "Đây là sự chấm dứt của khổ"; hiểu như thật: "Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ".
Vậy nên, này các tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là nguồn gốc của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là sự chấm dứt của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ"."
Kinh Bụi Trên Móng Tay, bài thứ nhất, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.