Tương Ưng Bộ · SN 15.7
Kinh Các Đệ Tử
Sāvakasutta — bài thứ bảy
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Từ vật chất, bộ kinh chuyển sang ký ức.
Này các tỳ-kheo, giả sử có bốn vị đệ tử sống đến trăm tuổi, thọ mạng trăm năm. Mỗi ngày, họ nhớ lại một trăm ngàn kiếp, một trăm ngàn kiếp.
Bốn người, mỗi ngày một trăm ngàn kiếp, trong một trăm năm. Con số ấy lớn đến mức không còn ý nghĩa tính toán — và đó chính là điểm của bài kinh: dù có nhớ nhanh đến đâu, các kiếp đã qua vẫn chưa được nhớ hết.
Bài này cũng là lần đầu tiên trong tương ưng, người hỏi là số đông tỳ-kheo chứ không phải một vị. Câu hỏi của họ không phải về độ dài của một kiếp, mà về tổng số kiếp đã trôi qua.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Không Có Khởi Đầu (Anamataggasaṃyutta), tương ưng thứ 15.
Phẩm Một (Paṭhamavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Không Có Khởi Đầu.
Kinh Các Đệ Tử (Sāvakasutta) — bài thứ bảy.
"Tại Sāvatthī.
Rồi nhiều tỳ-kheo đi đến chỗ Đức Thế Tôn; đến rồi, đảnh lễ Đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các tỳ-kheo ấy thưa với Đức Thế Tôn:
Bạch Đức Thế Tôn, đã có bao nhiêu kiếp trôi qua, đã qua hết?
Nhiều lắm, này các tỳ-kheo, là những kiếp đã trôi qua, đã qua hết.
Thật không dễ để tính ra:
chừng ấy kiếp, hay chừng ấy trăm kiếp, hay chừng ấy ngàn kiếp, hay chừng ấy trăm ngàn kiếp.
Bạch Đức Thế Tôn, có thể cho một ví dụ không?
Có thể, này các tỳ-kheo — Đức Thế Tôn nói.
Này các tỳ-kheo, giả sử có bốn vị đệ tử sống đến trăm tuổi, thọ mạng trăm năm.
Mỗi ngày, họ nhớ lại một trăm ngàn kiếp, một trăm ngàn kiếp.
Các kiếp ấy vẫn chưa được họ nhớ hết, này các tỳ-kheo, mà bốn vị đệ tử sống đến trăm tuổi ấy đã hết tuổi thọ và qua đời sau một trăm năm.
Nhiều là như vậy, này các tỳ-kheo, là những kiếp đã trôi qua, đã qua hết.
Thật không dễ để tính ra:
chừng ấy kiếp, hay chừng ấy trăm kiếp, hay chừng ấy ngàn kiếp, hay chừng ấy trăm ngàn kiếp.
Vì sao thế?
Vòng luân hồi này, này các tỳ-kheo, là không có khởi đầu có thể tìm ra. Không tìm ra được điểm khởi đầu của những chúng sinh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, chạy vòng và luân hồi.
Và chừng ấy, này các tỳ-kheo, đã đủ để nhàm chán tất cả các hành, đủ để ly tham, đủ để giải thoát."
Bài thứ bảy.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.