Tương Ưng Bộ · SN 54.2
Kinh Các Giác Chi
Bojjhaṅgasutta — bài thứ hai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ hai đổi đầu bài: không còn là mười sáu bước, mà là bảy giác chi.
Ở đây tỳ-kheo tu tập niệm giác chi đi cùng với niệm hơi thở, nương vào ly, nương vào ly tham, nương vào diệt, hướng đến buông bỏ.
Cùng một hơi thở, nhưng lần này nó không được nhìn như một chuỗi bước, mà như một chỗ đứng để bảy yếu tố kia khởi lên. Niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, xả.
Bảy yếu tố ấy được nói bằng bốn chữ: nương vào ly, nương vào ly tham, nương vào diệt, hướng đến buông bỏ. Bốn chữ này lặp lại bảy lần, và sự lặp lại là phần quan trọng — nó nói rằng giác chi không phải một trạng thái để giữ, mà một hướng đi.
Bài này rất ngắn, chỉ bảy khóa. Nó không giải thích giác chi là gì, không liệt kê công dụng. Nó chỉ nói rằng bảy thứ ấy có thể được tu tập đi cùng với hơi thở, và để người nghe tự hiểu phần còn lại.
Đó là cách tương ưng này tiết kiệm chữ: mỗi bài chỉ thêm đúng một ý, và ý ấy được đặt vào chỗ mà bài trước đã dọn sẵn.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Niệm Hơi Thở (Ānāpānasaṃyutta), tương ưng thứ 54.
Phẩm Thứ Nhất (Ekadhammavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Niệm Hơi Thở.
Kinh Các Giác Chi (Bojjhaṅgasutta) — bài thứ hai.
"Này các tỳ-kheo, niệm hơi thở được tu tập, được thực hành nhiều thì có quả lớn, có lợi ích lớn.
Này các tỳ-kheo, niệm hơi thở được tu tập thế nào, được thực hành nhiều thế nào thì có quả lớn, có lợi ích lớn?
Này các tỳ-kheo, ở đây tỳ-kheo tu tập niệm giác chi đi cùng với niệm hơi thở, nương vào ly, nương vào ly tham, nương vào diệt, hướng đến buông bỏ;
tu tập trạch pháp giác chi đi cùng với niệm hơi thở, nương vào ly, nương vào ly tham, nương vào diệt, hướng đến buông bỏ; tu tập tinh tấn giác chi đi cùng với niệm hơi thở, nương vào ly, nương vào ly tham, nương vào diệt, hướng đến buông bỏ; tu tập hỷ giác chi đi cùng với niệm hơi thở, nương vào ly, nương vào ly tham, nương vào diệt, hướng đến buông bỏ; tu tập khinh an giác chi đi cùng với niệm hơi thở, nương vào ly, nương vào ly tham, nương vào diệt, hướng đến buông bỏ; tu tập định giác chi đi cùng với niệm hơi thở, nương vào ly, nương vào ly tham, nương vào diệt, hướng đến buông bỏ;
tu tập xả giác chi đi cùng với niệm hơi thở, nương vào ly, nương vào ly tham, nương vào diệt, hướng đến buông bỏ.
Này các tỳ-kheo, niệm hơi thở được tu tập như vậy, được thực hành nhiều như vậy thì có quả lớn, có lợi ích lớn."
Bài thứ hai.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.