Tương Ưng Bộ · SN 22.106
Kinh Cần Hiểu Rõ
Pariññeyyasutta — bài thứ bốn
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Cần Hiểu Rõ (Pariññeyyasutta) đổi câu hỏi lần nữa: không hỏi "khổ là gì", mà hỏi "cái gì cần được hiểu rõ?"
Những pháp cần được hiểu rõ: sắc, thọ, tưởng, các hành, thức. Sự hiểu rõ: sự chấm dứt của tham, sân, si. Người đã hiểu rõ: một bậc a-la-hán, vị ấy tên như vậy, dòng họ như vậy.
Ba câu, ba tầng: cái gì (năm uẩn), hiểu rõ nghĩa là gì (hết tham sân si), ai (một con người cụ thể, có tên, có họ).
Câu cuối là câu làm bài này khác hẳn các bài trước. Đức Thế Tôn không nói "một vị a-la-hán nào đó" — Ngài nói một người có tên, có dòng họ. Nghĩa là: quả vị này không phải một trạng thái trừu tượng; nó xảy ra trong một đời người cụ thể, có giấy khai sinh.
Và đó là lý do bài này hay: nó kết thúc bằng một con người, không phải một khái niệm.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Uẩn (Khandhasaṃyutta), tương ưng thứ 22.
Phẩm Có Đầu Mút (Antavagga) — phẩm thứ sáu của Tương Ưng Uẩn.
Kinh Cần Hiểu Rõ (Pariññeyyasutta) — bài thứ bốn.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī.
"Này các tỳ-kheo, ta sẽ dạy các ông về những pháp cần được hiểu rõ, về sự hiểu rõ, và về người đã hiểu rõ.
Hãy nghe cho kỹ.
"Và này các tỳ-kheo, thế nào là những pháp cần được hiểu rõ?
Đó là sắc,
thọ,
tưởng,
các hành,
và thức.
Đó được gọi là những pháp cần được hiểu rõ.
"Và này các tỳ-kheo, thế nào là sự hiểu rõ?
Đó là sự chấm dứt của tham, sân và si.
Đó được gọi là sự hiểu rõ.
"Và này các tỳ-kheo, thế nào là người đã hiểu rõ?
Phải nói rằng: đó là bậc a-la-hán,
vị tôn giả có tên như vậy, dòng họ như vậy.
Đó được gọi là người đã hiểu rõ."
Kinh Cần Hiểu Rõ, bài thứ tư, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.