Tương Ưng Bộ · SN 22.105
Kinh Khối Thân
Sakkāyasutta — bài thứ ba
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Khối Thân (Sakkāyasutta) nói đúng bốn điều của bài trước, nhưng đổi chữ "khổ" thành chữ "khối thân" — và chính sự đổi chữ ấy là bài học.
Cùng một câu trả lời: khối thân là năm thủ uẩn; nguồn gốc là tham ái; chấm dứt là ly tham; con đường là tám nhánh.
Vì sao đổi chữ lại quan trọng? Vì "khổ" nghe như một cảm giác — cái gì đó đến với mình. Còn "khối thân" nghe như một cấu trúc — cái mình đang là. Khi Đức Thế Tôn nói hai chữ ấy là một nghĩa, Ngài đang nói rằng: cái mình gọi là "tôi" chính là cái đang làm mình khổ, không phải hai chuyện khác nhau.
Đọc ba bài 103–105 liền nhau sẽ thấy một phép thế đồng nghĩa: đầu mút = khổ = khối thân = năm thủ uẩn. Bốn tên, một thứ. Và đó là lý do vì sao chỉ cần thấy một chỗ là thấy hết.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Uẩn (Khandhasaṃyutta), tương ưng thứ 22.
Phẩm Có Đầu Mút (Antavagga) — phẩm thứ sáu của Tương Ưng Uẩn.
Kinh Khối Thân (Sakkāyasutta) — bài thứ ba.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī.
"Này các tỳ-kheo, ta sẽ dạy các ông về khối thân, về nguồn gốc của khối thân, về sự chấm dứt của khối thân, và về con đường dẫn đến sự chấm dứt của khối thân.
Hãy nghe cho kỹ.
"Và này các tỳ-kheo, thế nào là khối thân?
Phải nói rằng: đó là năm thủ uẩn.
Năm ấy là gì?
Đó là thủ uẩn sắc, thủ uẩn thọ, thủ uẩn tưởng, thủ uẩn các hành, thủ uẩn thức.
Đó được gọi là khối thân.
"Và này các tỳ-kheo, thế nào là nguồn gốc của khối thân?
Đó là lòng tham ái đưa đến tái sinh, đi kèm với thích thú và tham, thích thú chỗ này chỗ kia, tức là tham ái dục lạc, tham ái sự hiện hữu, và tham ái sự không hiện hữu.
Đó được gọi là nguồn gốc của khối thân.
"Và này các tỳ-kheo, thế nào là sự chấm dứt của khối thân?
Đó là sự ly tham và chấm dứt chính lòng tham ái ấy, không còn chút dư tàn; sự buông bỏ nó, từ bỏ nó, giải thoát khỏi nó, không còn nương tựa vào nó.
Đó được gọi là sự chấm dứt của khối thân.
"Và này các tỳ-kheo, thế nào là con đường dẫn đến sự chấm dứt của khối thân?
Đó chính là con đường tám nhánh của bậc Thánh, tức là:
chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.
Đó được gọi là con đường dẫn đến sự chấm dứt của khối thân."
Kinh Khối Thân, bài thứ ba, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.