Tương Ưng Bộ · SN 22.104
Kinh Khổ
Dukkhāsutta — bài thứ hai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Khổ (Dukkhāsutta) là bài ngắn nhất trong cả bộ kinh — bốn câu hỏi, bốn câu trả lời — nhưng nó là toàn bộ giáo pháp trong một trang.
Này các tỳ-kheo, ta sẽ dạy các ông về khổ, về nguồn gốc của khổ, về sự chấm dứt của khổ, và về con đường dẫn đến sự chấm dứt của khổ.
Rồi: khổ là năm thủ uẩn. Nguồn gốc là lòng tham ái đưa đến tái sinh. Chấm dứt là sự ly tham và chấm dứt chính lòng tham ái ấy. Con đường là tám nhánh của bậc Thánh.
Điều đáng dừng lại: "khổ" không phải là một cảm giác, mà là năm uẩn đang bị nắm giữ. Không phải đau đớn, không phải bất hạnh — mà là cái đang được chấp thủ. Vì thế chấm dứt khổ không phải là hết đau, mà là hết nắm giữ.
Bài không có ví dụ, không có kệ. Chỉ có bốn câu, đặt cạnh nhau. Và đó có lẽ là cách nói mạnh nhất.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Uẩn (Khandhasaṃyutta), tương ưng thứ 22.
Phẩm Có Đầu Mút (Antavagga) — phẩm thứ sáu của Tương Ưng Uẩn.
Kinh Khổ (Dukkhāsutta) — bài thứ hai.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī.
"Này các tỳ-kheo, ta sẽ dạy các ông về khổ, về nguồn gốc của khổ, về sự chấm dứt của khổ, và về con đường dẫn đến sự chấm dứt của khổ.
Hãy nghe cho kỹ.
"Và này các tỳ-kheo, thế nào là khổ?
Phải nói rằng: đó là năm thủ uẩn.
Năm ấy là gì?
Đó là thủ uẩn sắc, thủ uẩn thọ, thủ uẩn tưởng, thủ uẩn các hành, thủ uẩn thức.
Đó được gọi là khổ.
"Và này các tỳ-kheo, thế nào là nguồn gốc của khổ?
Đó là lòng tham ái đưa đến tái sinh, đi kèm với thích thú và tham, thích thú chỗ này chỗ kia, tức là tham ái dục lạc, tham ái sự hiện hữu, và tham ái sự không hiện hữu.
Đó được gọi là nguồn gốc của khổ.
"Và này các tỳ-kheo, thế nào là sự chấm dứt của khổ?
Đó là sự ly tham và chấm dứt chính lòng tham ái ấy, không còn chút dư tàn; sự buông bỏ nó, từ bỏ nó, giải thoát khỏi nó, không còn nương tựa vào nó.
Đó được gọi là sự chấm dứt của khổ.
"Và này các tỳ-kheo, thế nào là con đường dẫn đến sự chấm dứt của khổ?
Đó chính là con đường tám nhánh của bậc Thánh, tức là:
chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.
Đó được gọi là con đường dẫn đến sự chấm dứt của khổ."
Kinh Khổ, bài thứ hai, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.