Tương Ưng Bộ · SN 22.103
Kinh Có Đầu Mút
Antasutta — bài thứ một
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Có Đầu Mút (Antasutta) mở phẩm bằng bốn chữ "đầu mút" — và định nghĩa chúng bằng đúng bốn phát hiện của bài pháp đầu tiên.
Này các tỳ-kheo, có bốn đầu mút này. Bốn ấy là gì? Đầu mút là khối thân; đầu mút là nguồn gốc của khối thân; đầu mút là sự chấm dứt của khối thân; đầu mút là con đường dẫn đến sự chấm dứt của khối thân.
Rồi Ngài định nghĩa từng cái: khối thân là năm thủ uẩn; nguồn gốc là lòng tham ái đưa đến tái sinh; chấm dứt là sự ly tham và chấm dứt chính lòng tham ái ấy; con đường là con đường tám nhánh của bậc Thánh.
Bài này đáng chú ý vì nó đặt tứ diệu đế lên năm uẩn: khổ là năm thủ uẩn, tập là tham ái, diệt là ly tham, đạo là tám nhánh. Một tấm bản đồ nhỏ, nhưng là tấm bản đồ của tất cả.
Và chữ "đầu mút" ấy còn một nghĩa khác: mọi chuyện đều có chỗ tận cùng — kể cả chuyện của chính mình.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Uẩn (Khandhasaṃyutta), tương ưng thứ 22.
Phẩm Có Đầu Mút (Antavagga) — phẩm thứ sáu của Tương Ưng Uẩn.
Kinh Có Đầu Mút (Antasutta) — bài thứ một.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī.
"Này các tỳ-kheo, có bốn đầu mút này.
Bốn ấy là gì?
Đầu mút là khối thân, đầu mút là nguồn gốc của khối thân, đầu mút là sự chấm dứt của khối thân, đầu mút là con đường dẫn đến sự chấm dứt của khối thân.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là đầu mút là khối thân?
Phải nói rằng: đó là năm thủ uẩn.
Năm ấy là gì?
Đó là thủ uẩn sắc, thủ uẩn thọ, thủ uẩn tưởng, thủ uẩn các hành, thủ uẩn thức.
Đó được gọi là đầu mút là khối thân.
"Và này các tỳ-kheo, thế nào là đầu mút là nguồn gốc của khối thân?
Đó là lòng tham ái đưa đến tái sinh, đi kèm với thích thú và tham, thích thú chỗ này chỗ kia, tức là
tham ái dục lạc, tham ái sự hiện hữu, và tham ái sự không hiện hữu.
Đó được gọi là đầu mút là nguồn gốc của khối thân.
"Và này các tỳ-kheo, thế nào là đầu mút là sự chấm dứt của khối thân?
Đó là sự ly tham và chấm dứt chính lòng tham ái ấy, không còn chút dư tàn; sự buông bỏ nó, từ bỏ nó, giải thoát khỏi nó, không còn nương tựa vào nó.
Đó được gọi là đầu mút là sự chấm dứt của khối thân.
"Và này các tỳ-kheo, thế nào là đầu mút là con đường dẫn đến sự chấm dứt của khối thân?
Đó chính là con đường tám nhánh của bậc Thánh, tức là:
chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.
Đó được gọi là đầu mút là con đường dẫn đến sự chấm dứt của khối thân.
Đó là bốn đầu mút."
Kinh Có Đầu Mút, bài thứ nhất, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.