Tương Ưng Bộ · SN 40.11
Kinh Candana
Candanasutta — bài thứ mười một
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ mười một là bài cuối — và nó chỉ có 16 khoá, ngắn nhất tương ưng.
Rồi, này các hiền giả, thiên tử Candana cũng đi đến như vậy, và hỏi cùng những câu ấy.
Năm vị thiên tử. Năm khoá. Cùng một câu.
Candana, Suyāma, Santusita, Sunimmita, Vasavattī — năm vị thiên tử, và bản Pali không chép lại cuộc đối thoại.
[Chú thích: ở đây bản Pali ghi "năm phép lặp này hãy giảng rộng như Kinh Sakka" — nghĩa là năm vị thiên tử trên lần lượt hỏi Tôn giả Mahāmoggallāna đúng những câu mà Thiên chủ Sakka đã hỏi.]
Một câu trỏ. Và nó là câu trỏ thứ ba mà tôi gặp trong mấy tương ưng gần đây — sau SN 39 và SN 38.
Điều ấy bắt đầu thành một mẫu: những tương ưng ngắn thường kết bằng một câu trỏ, vì người biên tập biết rằng người nghe đã biết.
Và rồi kệ tóm tắt:
Có tầm và không tầm, với lạc và trú xả; hư không, và thức, không có gì, phi tưởng; vô tướng và Sakka, và bài thứ mười một là Candana.
Mười một cái tên, mười một bài. Và câu cuối:
Tương Ưng Moggallāna đến đây là trọn vẹn.
Điều đáng giữ lại sau khi đọc hết tương ưng này: đây là tương ưng duy nhất mà người nói chính là một vị đệ tử, và là vị đệ tử nổi tiếng nhất về thần thông.
Chín bài đầu là ngài kể chuyện mình được Đức Thế Tôn chỉnh. Bài mười là ngài đi dạy một vị trời. Bài mười một là năm vị trời khác hỏi cùng một câu.
Một vị thánh kể lại việc mình đã được sửa. Đó là một cử chỉ rất lạ, và nó là bài học lớn nhất của tương ưng này: cái gọi là đại thần thông — mahābhiññatā — không phải một năng lực tự có. Nó đến từ chỗ chịu nghe một câu gọi tên hai lần, trong một khu rừng, lúc đang ngồi một mình.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Moggallāna (Moggallānasaṃyutta), tương ưng thứ 40.
Phẩm Moggallāna (Moggallānavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Moggallāna.
Kinh Candana (Candanasutta) — bài thứ mười một.
"Rồi, này các hiền giả, thiên tử Candana cũng đi đến như vậy, và hỏi cùng những câu ấy.
Rồi, này các hiền giả, thiên tử Suyāma cũng đi đến như vậy, và hỏi cùng những câu ấy.
Rồi, này các hiền giả, thiên tử Santusita cũng đi đến như vậy, và hỏi cùng những câu ấy.
Rồi, này các hiền giả, thiên tử Sunimmita cũng đi đến như vậy, và hỏi cùng những câu ấy.
Rồi, này các hiền giả, thiên tử Vasavattī cũng đi đến như vậy, và hỏi cùng những câu ấy.
[Chú thích: ở đây bản Pali ghi năm phép lặp này hãy giảng rộng như Kinh Sakka — nghĩa là năm vị thiên tử trên lần lượt hỏi Tôn giả Mahāmoggallāna đúng những câu mà Thiên chủ Sakka đã hỏi, và nhận đúng những câu trả lời ấy. Bản dịch ghi lại từng vị, không lặp lại toàn văn.]"
Bài thứ mười một.
Phẩm Moggallāna, phẩm thứ nhất, đến đây là hết.
Kệ tóm tắt:
Có tầm và không tầm,
với lạc và trú xả;
hư không, và thức,
không có gì, phi tưởng;
vô tướng và Sakka,
và bài thứ mười một là Candana.
Tương Ưng Moggallāna đến đây là trọn vẹn.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.