Tương Ưng Bộ · SN 47.2
Kinh Chánh Niệm
Satisutta — bài thứ hai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Chánh Niệm (Satisutta) là lời dặn ngắn nhất trong Tương Ưng Niệm Xứ, và có lẽ cũng là lời dặn hay nhất để mang theo: "Này các tỳ-kheo, hãy sống chánh niệm và tỉnh giác. Đó là lời dạy của chúng ta cho các ông."
Rồi Đức Thế Tôn giải hai chữ ấy ra. Chánh niệm là bốn chỗ quán niệm — thân, thọ, tâm, pháp. Tỉnh giác là biết mình đang làm gì, ở mọi việc nhỏ: đi tới đi lui, nhìn trước nhìn sau, co tay duỗi tay, mang y bát, ăn uống, đi đứng nằm ngồi, ngủ, thức, nói, im.
Điều đáng chú ý là danh sách thứ hai không có gì cao siêu. Nó gồm toàn những việc ai cũng làm mỗi ngày — và chính vì thế mà nó là chỗ để tu, chứ không phải chỗ để chờ một lúc nào khác thuận tiện hơn.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Niệm Xứ (Satipaṭṭhānasaṃyutta), tương ưng thứ 47.
Phẩm Ambapālī (Ambapālivagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Niệm Xứ.
Kinh Chánh Niệm (Satisutta) — bài thứ hai.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú ở Vesālī, trong rừng xoài của Ambapālī.
Ở đó, Đức Thế Tôn gọi các tỳ-kheo:
"Này các tỳ-kheo."
"Thưa vâng, bạch Thế Tôn" — các tỳ-kheo ấy đáp lại.
Đức Thế Tôn nói điều này:
"Này các tỳ-kheo, hãy sống chánh niệm và tỉnh giác.
Đó là lời dạy của chúng ta cho các ông.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là vị tỳ-kheo sống chánh niệm?
Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo trú quán thân nơi thân — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán thọ nơi các thọ — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán tâm nơi tâm — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán pháp nơi các pháp — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời.
Như vậy, này các tỳ-kheo, là vị tỳ-kheo sống chánh niệm.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là vị tỳ-kheo sống tỉnh giác?
Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo biết rõ việc mình đang làm khi đi tới và khi đi lui; biết rõ khi nhìn tới và khi nhìn lui; biết rõ khi co tay và khi duỗi tay; biết rõ khi mang y, bát và các vật dụng; biết rõ khi ăn, uống, nhai, nếm; biết rõ khi đại tiện, tiểu tiện; biết rõ khi đi, đứng, ngồi, nằm ngủ, thức dậy, nói, và im lặng.
Như vậy, này các tỳ-kheo, là vị tỳ-kheo sống tỉnh giác.
Này các tỳ-kheo, hãy sống chánh niệm và tỉnh giác.
Đó là lời dạy của chúng ta cho các ông."
Kinh Chánh Niệm, bài thứ hai, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.