Tương Ưng Bộ · SN 47.1
Kinh Rừng Xoài Của Ambapālī
Ambapālisutta — bài thứ nhất
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Rừng Xoài Của Ambapālī (Ambapālisutta) mở đầu Tương Ưng Niệm Xứ — tương ưng thứ 47 của Tương Ưng Bộ — và cũng là bài mở đầu cho toàn bộ giáo lý về bốn chỗ quán niệm.
Bài rất ngắn: chỉ nêu tên con đường và bốn chỗ ấy, rồi hết. Nhưng câu mở đầu thì không nhỏ chút nào — nó liệt kê sáu việc mà con đường này làm được: chúng sinh được thanh tịnh, vượt qua sầu và bi, chấm dứt khổ và ưu, đạt tới đúng đường, và tự mình chứng ngộ Niết-bàn.
Chữ ekāyano trong "con đường thẳng" có hai cách hiểu đã có từ xưa: "con đường duy nhất, không rẽ nhánh" và "con đường đi thẳng tới một chỗ". Cả hai cách đều giữ được ý: đây không phải một trong nhiều phương pháp ngang nhau, mà là con đường được nói là đi thẳng vào chỗ cần tới.
Bốn chỗ ấy là thân, thọ, tâm, pháp — và mỗi chỗ đều kèm bốn chữ giống nhau: nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, và từ bỏ tham lam cùng ưu não ở đời.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Niệm Xứ (Satipaṭṭhānasaṃyutta), tương ưng thứ 47.
Phẩm Ambapālī (Ambapālivagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Niệm Xứ.
Kinh Rừng Xoài Của Ambapālī (Ambapālisutta) — bài thứ nhất.
Tôi nghe như vầy —
một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú ở Vesālī, trong rừng xoài của Ambapālī.
Ở đó, Đức Thế Tôn gọi các tỳ-kheo:
"Này các tỳ-kheo."
"Thưa vâng, bạch Thế Tôn" — các tỳ-kheo ấy đáp lại.
Đức Thế Tôn nói điều này:
"Này các tỳ-kheo, đây là con đường thẳng để chúng sinh được thanh tịnh, để vượt qua sầu và bi, để chấm dứt khổ và ưu, để đạt tới đúng đường, để tự mình chứng ngộ Niết-bàn — đó là bốn chỗ quán niệm.
Bốn ấy là gì?
Ở đây, này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo trú quán thân nơi thân — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán thọ nơi các thọ — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán tâm nơi tâm — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời;
trú quán pháp nơi các pháp — nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, đã từ bỏ tham lam và ưu não ở đời.
Này các tỳ-kheo, đây là con đường thẳng để chúng sinh được thanh tịnh, để vượt qua sầu và bi, để chấm dứt khổ và ưu, để đạt tới đúng đường, để tự mình chứng ngộ Niết-bàn — đó là bốn chỗ quán niệm."
Đức Thế Tôn đã nói như vậy.
Các tỳ-kheo ấy hoan hỷ, tán thán lời Đức Thế Tôn.
Kinh Rừng Xoài Của Ambapālī, bài thứ nhất, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.