Tương Ưng Bộ · SN 43.002
Kinh Chỉ và Quán
Samathavipassanāsutta — bài thứ hai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Samathavipassanāsutta — Kinh Chỉ và Quán
Nếu bài trước chọn một pháp, bài này chọn hai — và chọn đúng hai pháp được xem là cặp mắt của toàn bộ con đường: chỉ và quán.
Chỉ là làm lặng, quán là nhìn thấy. Một cái như giữ mặt nước cho phẳng, một cái như để mặt nước phản chiếu. Kinh Pali không bao giờ nói cái này đủ một mình.
Chỉ và quán — này các tỳ-kheo, đây gọi là con đường đi đến vô vi.
Điều đáng chú ý là ở đây hai pháp ấy được đặt ngang hàng với tư cách con đường, chứ không phải một cặp phương tiện phụ. Và đích đến vẫn là câu cũ: sự tận diệt tham, sân, si.
Chỉ có một chi tiết nhỏ trong bản Pali đáng để ý: bài này nêu vô vi trước rồi mới hỏi đường, đúng như bài đầu, còn các bài sau thì chỉ hỏi đường. Càng về sau, bản kinh càng nén lại — người đọc thời sau đã biết phần đầu rồi.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Vô Vi (Asaṅkhatasaṃyutta), tương ưng thứ 43.
Phẩm thứ nhất (Paṭhamavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Vô Vi.
Kinh Chỉ và Quán (Samathavipassanāsutta) — bài thứ hai.
"Này các tỳ-kheo, ta sẽ giảng cho các ông về vô vi và con đường đi đến vô vi.
Hãy lắng nghe.
Này các tỳ-kheo, vô vi là gì?
Này các tỳ-kheo, sự tận diệt tham, sự tận diệt sân, sự tận diệt si —
này các tỳ-kheo, đây gọi là vô vi.
Này các tỳ-kheo, con đường đi đến vô vi là gì?
Chỉ và quán.
Này các tỳ-kheo, đây gọi là con đường đi đến vô vi. Này các tỳ-kheo, như vậy ta đã giảng cho các ông vô vi, đã giảng con đường đi đến vô vi. Những gì một bậc đạo sư muốn làm cho các đệ tử — vì lòng thương tưởng, vì lòng bi mẫn, vì sự an lạc của họ — thì ta đã làm cho các ông. Này các tỳ-kheo, đây là những gốc cây, đây là những chỗ trống vắng. Hãy ngồi thiền, này các tỳ-kheo, chớ buông lung, chớ để về sau phải hối hận. Đây là lời dạy của ta cho các ông."
Bài thứ hai.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.