Tương Ưng Bộ · SN 56.36
Kinh Chúng Sinh
Pāṇasutta — bài kinh ví những ngọn giá xiên khắp biển
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Chúng Sinh (Pāṇasutta) là bài kỳ lạ nhất phẩm này, và cũng là bài khó đọc nhất với người hôm nay.
Hình ảnh: một người chặt hết cỏ, cây, cành, lá của cả cõi Ấn Độ cổ — tức là toàn bộ vật liệu của một lục địa — đẽo thành những ngọn giá để xiên cá, rùa, các loài sống dưới biển. Làm xong, xiên hết loài lớn, loài vừa, loài nhỏ. Và vẫn còn thừa vô số loài nhỏ hơn, không xiên nổi vì thân chúng quá mảnh.
Đức Thế Tôn dùng hình ảnh ấy để nói về cõi thấp (apāya): số chúng sinh trong đó nhiều đến mức không thể đếm, không thể tưởng tượng hết. Rồi Ngài nói: người đã thấy bốn sự thật thì được giải thoát khỏi cõi thấp lớn đến như vậy.
Bài này không giải thích cơ chế, không kể tội phước. Nó chỉ phóng to một chỗ mà người ta thường không nhìn tới — và đặt bốn sự thật làm cánh cửa duy nhất ra khỏi đó.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tứ Đế (Saccasaṃyutta), tương ưng thứ 56.
Phẩm Rừng Sīsapā (Sīsapāvanavagga) — phẩm thứ tư của Tương Ưng Tứ Đế.
Kinh Chúng Sinh (Pāṇasutta) — bài thứ sáu.
"Này các tỳ-kheo, ví như có người chặt hết cỏ, cây, cành và lá trong cõi Jambudīpa này, gom lại một chỗ;
gom lại một chỗ rồi, làm thành những ngọn giá.
Làm thành những ngọn giá rồi, người ấy xiên các sinh vật lớn trong biển lớn vào những ngọn giá lớn, xiên các sinh vật vừa vào những ngọn giá vừa, xiên các sinh vật nhỏ vào những ngọn giá nhỏ.
Nhưng này các tỳ-kheo, các sinh vật thô lớn trong biển lớn vẫn chưa hết.
Rồi cỏ, cây, cành và lá trong cõi Jambudīpa này đã dùng hết, sạch không còn.
Này các tỳ-kheo, các sinh vật nhỏ trong biển lớn thì nhiều hơn thế — những sinh vật khó xiên vào ngọn giá.
Vì sao vậy?
Vì thân của chúng nhỏ, này các tỳ-kheo.
Này các tỳ-kheo, cõi thấp lớn đến như vậy.
Này các tỳ-kheo, một người có cái thấy, được giải thoát khỏi cõi thấp lớn đến như vậy, thì hiểu như thật: "Đây là khổ"; hiểu như thật: "Đây là nguồn gốc của khổ"; hiểu như thật: "Đây là sự chấm dứt của khổ"; hiểu như thật: "Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ".
Vậy nên, này các tỳ-kheo, hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là nguồn gốc của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là sự chấm dứt của khổ"; hãy nỗ lực để biết như thật: "Đây là con đường thực hành dẫn đến sự chấm dứt của khổ"."
Kinh Chúng Sinh, bài thứ sáu, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.