Tương Ưng Bộ · SN 17.10
Kinh Có Kệ
Sagāthakasutta — bài thứ mười
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ mười khép lại phẩm đầu bằng một cặp đối xứng và một bài kệ.
Này các tỳ-kheo, ở đây Ta thấy một người nào đó, bị cung kính chinh phục, tâm bị tiêu hao, sau khi thân hoại mạng chung, sinh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Rồi câu ấy được lặp cho hai trường hợp nữa: bị không được cung kính chinh phục, và bị cả hai chinh phục. Ba câu, ba số phận giống nhau.
Đây là chỗ tương ưng này sắc bén nhất. Người ta thường nghĩ nguy hiểm nằm ở được khen. Bài kinh nói rằng bị khinh rẻ cũng nguy hiểm ngang thế — và tệ nhất là người bị cả hai thứ ấy cùng lúc, tức là người không còn phân biệt được mình đang ở phía nào.
Bài kệ theo sau nói về người ngược lại: vị ấy, khi được cung kính hay khi bị khinh rẻ, định không lay chuyển, sống với tâm vô lượng, vui với sự đoạn tận thủ trước, và được gọi là bậc chân nhân. Đó là bài kệ duy nhất trong tương ưng này có một chữ để chỉ cái đích.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Lợi Đắc (Lābhasakkārasaṃyutta), tương ưng thứ 17.
Phẩm Thứ Nhất (Paṭhamavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Lợi Đắc.
Kinh Có Kệ (Sagāthakasutta) — bài thứ mười.
"Tại Sāvatthī.
Dữ dằn thay, này các tỳ-kheo, lợi đắc, cung kính và danh vọng — cay đắng, thô bạo, là chướng ngại cho sự chứng đạt nơi an ổn khỏi ách tối thượng.
Này các tỳ-kheo, ở đây Ta thấy một người nào đó, bị cung kính chinh phục, tâm bị tiêu hao, sau khi thân hoại mạng chung, sinh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Này các tỳ-kheo, ở đây Ta lại thấy một người nào đó, bị không được cung kính chinh phục, tâm bị tiêu hao, sau khi thân hoại mạng chung, sinh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Này các tỳ-kheo, ở đây Ta lại thấy một người nào đó, bị cả cung kính lẫn không được cung kính — cả hai — chinh phục, tâm bị tiêu hao, sau khi thân hoại mạng chung, sinh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Như vậy đó, này các tỳ-kheo, lợi đắc, cung kính và danh vọng thật là dữ dằn, cay đắng, thô bạo, là chướng ngại cho sự chứng đạt nơi an ổn khỏi ách tối thượng.
Vì thế, này các tỳ-kheo, các ông hãy học như vầy: Chúng ta sẽ từ bỏ lợi đắc, cung kính và danh vọng đã sinh khởi; và lợi đắc, cung kính và danh vọng đã sinh khởi sẽ không chinh phục tâm chúng ta và an trú. Này các tỳ-kheo, các ông hãy học như vậy.
Đức Thế Tôn nói như vậy.
Sau khi nói vậy, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm:
Vị ấy, khi được cung kính
hay khi bị khinh rẻ, cả hai —
định của vị ấy không lay chuyển,
vị ấy sống với tâm vô lượng.
Bậc thiền định, bậc thường xuyên,
bậc thấy rõ những điều vi tế,
bậc vui với sự đoạn tận thủ trước —
người ta gọi đó là bậc chân nhân."
Bài thứ mười.
Phẩm Thứ Nhất.
Tóm tắt phẩm này:
Dữ dằn, lưỡi câu, con rùa,
cừu lông dài và bọ hung;
sấm sét, mũi tên, chó sói,
gió Verambhā và bài có kệ.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.