Tương Ưng Bộ · SN 17.5
Kinh Con Bọ Hung
Mīḷhakasutta — bài thứ năm
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ năm là bài duy nhất trong mười bài đầu có giọng châm biếm.
Ta đây ăn phân, đầy phân, tràn đầy phân, và trước mặt ta là một đống phân lớn.
Đó là lời một con bọ hung nói với những con bọ hung khác. Nó không khoe một thứ gì người ta ao ước; nó khoe đúng cái nó có, và khinh rẻ những con không có bằng ấy.
Rồi kinh chuyển sang tỳ-kheo, và giữ nguyên cấu trúc: ăn cho đến đầy bụng, được mời cho ngày mai, bát đầy ắp — rồi về tu viện, giữa đám đông, khoe những thứ ấy và chê những vị khác là ít phước, ít uy lực.
Câu kết của bài không nói về kiếp sau. Nó nói rằng điều ấy đưa đến bất lợi và khổ đau lâu dài cho kẻ ngu si ấy — và chữ kẻ ngu si ở đây là lời của chính Đức Thế Tôn, không phải của người kể chuyện.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Lợi Đắc (Lābhasakkārasaṃyutta), tương ưng thứ 17.
Phẩm Thứ Nhất (Paṭhamavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Lợi Đắc.
Kinh Con Bọ Hung (Mīḷhakasutta) — bài thứ năm.
"Tại Sāvatthī.
Dữ dằn thay, này các tỳ-kheo, lợi đắc, cung kính và danh vọng — cay đắng, thô bạo, là chướng ngại cho sự chứng đạt nơi an ổn khỏi ách tối thượng.
Ví như, này các tỳ-kheo, một con bọ hung ăn phân, đầy phân, tràn đầy phân, và trước mặt nó là một đống phân lớn.
Nó khinh rẻ những con bọ hung khác:
Ta đây ăn phân, đầy phân, tràn đầy phân, và trước mặt ta là một đống phân lớn.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, ở đây có một tỳ-kheo nào đó, bị lợi đắc, cung kính và danh vọng chinh phục, tâm bị tiêu hao, buổi sáng đắp y, cầm bát và y, đi vào làng hay thị trấn để khất thực.
Vị ấy ăn ở đó cho đến khi đầy bụng, được mời cho ngày mai, và bát của vị ấy đầy ắp.
Rồi vị ấy về tu viện, giữa đám đông tỳ-kheo, khoe khoang:
Ta đã ăn cho đến khi đầy bụng, ta được mời cho ngày mai, bát của ta đầy ắp; ta là người nhận được y, đồ ăn khất thực, chỗ ở, và thuốc trị bệnh cùng các vật dụng. Còn những tỳ-kheo khác kia thì ít phước, ít uy lực, không nhận được y, đồ ăn khất thực, chỗ ở, và thuốc trị bệnh cùng các vật dụng.
Bị lợi đắc, cung kính và danh vọng ấy chinh phục, tâm bị tiêu hao, vị ấy khinh rẻ những tỳ-kheo khác là những người hiền lành.
Này các tỳ-kheo, điều ấy đưa đến bất lợi và khổ đau lâu dài cho kẻ ngu si ấy.
Như vậy đó, này các tỳ-kheo, lợi đắc, cung kính và danh vọng thật là dữ dằn, cay đắng, thô bạo, là chướng ngại cho sự chứng đạt nơi an ổn khỏi ách tối thượng.
Vì thế, này các tỳ-kheo, các ông hãy học như vầy: Chúng ta sẽ từ bỏ lợi đắc, cung kính và danh vọng đã sinh khởi; và lợi đắc, cung kính và danh vọng đã sinh khởi sẽ không chinh phục tâm chúng ta và an trú. Này các tỳ-kheo, các ông hãy học như vậy."
Bài thứ năm.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.