Tương Ưng Bộ · SN 22.99
Kinh Con Chó Bị Xích
Gaddulabaddhasutta — bài thứ bảy
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Con Chó Bị Xích (Gaddulabaddhasutta) dạy vô thủy bằng ba hình ảnh về cái bị hủy diệt.
Này các tỳ-kheo, vòng luân hồi này không có điểm khởi đầu. Không tìm được điểm đầu tiên của chúng sinh bị vô minh che khuất, bị tham ái trói buộc, đang lang thang luân hồi.
Rồi Đức Thế Tôn kể ba chuyện lớn: có lúc đại dương khô cạn và bốc hơi; có lúc núi Tu-di bị thiêu cháy và hủy diệt; có lúc quả đất lớn bị thiêu cháy và hủy diệt. Nhưng dù những thứ ấy kết thúc, chúng sinh bị vô minh che khuất thì vẫn chưa chấm dứt khổ.
Rồi hình ảnh chính, và là tên của bài:
Ví như một con chó bị xích vào một cây cột vững chắc — nó chỉ chạy vòng quanh cái cột ấy, quẩn quanh cái cột ấy. Cũng vậy, người phàm phu không học chỉ chạy vòng quanh sắc, thọ, tưởng, các hành, thức.
Bài học rất gọn: khổ không chấm dứt vì thế giới kết thúc; nó chấm dứt khi sợi xích được tháo. Và sợi xích ấy không phải là cái cột — cái cột chỉ là năm uẩn. Sợi xích là cách ta quấn vào chúng.
Vị thánh đệ tử đã học thì không quẩn quanh nữa, nên được giải thoát khỏi năm uẩn, khỏi sinh, già, chết — "được giải thoát khỏi khổ, ta nói vậy."
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Uẩn (Khandhasaṃyutta), tương ưng thứ 22.
Phẩm Hoa (Pupphavagga) — phẩm thứ mười của Tương Ưng Uẩn.
Kinh Con Chó Bị Xích (Gaddulabaddhasutta) — bài thứ bảy.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī.
"Này các tỳ-kheo, vòng luân hồi này không có điểm khởi đầu.
Không tìm được điểm đầu tiên của chúng sinh bị vô minh che khuất, bị tham ái trói buộc, đang lang thang luân hồi.
Có một thời đại dương khô cạn, bốc hơi và không còn nữa.
Nhưng dù vậy, này các tỳ-kheo, chúng sinh bị vô minh che khuất, bị tham ái trói buộc, đang lang thang luân hồi thì vẫn chưa chấm dứt khổ.
Có một thời núi Tu-di, vua các núi, bị thiêu cháy và hủy diệt, không còn nữa.
Nhưng dù vậy, này các tỳ-kheo, chúng sinh bị vô minh che khuất, bị tham ái trói buộc, đang lang thang luân hồi thì vẫn chưa chấm dứt khổ.
Có một thời quả đất lớn này bị thiêu cháy và hủy diệt, không còn nữa.
Nhưng dù vậy, này các tỳ-kheo, chúng sinh bị vô minh che khuất, bị tham ái trói buộc, đang lang thang luân hồi thì vẫn chưa chấm dứt khổ.
"Này các tỳ-kheo, ví như một con chó bị xích vào một cây cột hay trụ vững chắc. Nó chỉ chạy vòng quanh cái cột ấy, quẩn quanh cái cột ấy.
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, người phàm phu không học, không thấy các bậc Thánh, không thông thuộc và không được huấn luyện trong pháp của các bậc Thánh.
Họ coi sắc là tự ngã, coi tự ngã có sắc, coi sắc ở trong tự ngã, hoặc coi tự ngã ở trong sắc.
Họ coi thọ là tự ngã, coi tự ngã có thọ, coi thọ ở trong tự ngã, hoặc coi tự ngã ở trong thọ.
Họ coi tưởng là tự ngã, coi tự ngã có tưởng, coi tưởng ở trong tự ngã, hoặc coi tự ngã ở trong tưởng.
Họ coi các hành là tự ngã, coi tự ngã có các hành, coi các hành ở trong tự ngã, hoặc coi tự ngã ở trong các hành.
Họ coi thức là tự ngã, coi tự ngã có thức, coi thức ở trong tự ngã, hoặc coi tự ngã ở trong thức.
Họ chỉ chạy vòng quanh sắc, thọ, tưởng, các hành và thức.
Chạy vòng như vậy, họ không được giải thoát khỏi sắc, thọ, tưởng, các hành, thức; không được giải thoát khỏi sinh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não.
Họ không được giải thoát khỏi khổ, ta nói vậy.
"Này các tỳ-kheo, vị thánh đệ tử đã học đã thấy các bậc Thánh, thông thuộc và được huấn luyện trong pháp của các bậc Thánh.
Vị ấy không coi sắc là tự ngã, không coi tự ngã có sắc, không coi sắc ở trong tự ngã, không coi tự ngã ở trong sắc.
Không coi thọ là tự ngã, không coi tự ngã có thọ, không coi thọ ở trong tự ngã, không coi tự ngã ở trong thọ.
Không coi tưởng là tự ngã, không coi tự ngã có tưởng, không coi tưởng ở trong tự ngã, không coi tự ngã ở trong tưởng.
Không coi các hành là tự ngã, không coi tự ngã có các hành, không coi các hành ở trong tự ngã, không coi tự ngã ở trong các hành.
Không coi thức là tự ngã, không coi tự ngã có thức, không coi thức ở trong tự ngã, không coi tự ngã ở trong thức.
Vị ấy không chạy vòng quanh sắc, thọ, tưởng, các hành và thức.
Không chạy vòng như vậy, vị ấy được giải thoát khỏi sắc, thọ, tưởng, các hành, thức; được giải thoát khỏi sinh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não.
Vị ấy được giải thoát khỏi khổ, ta nói vậy."
Kinh Con Chó Bị Xích, bài thứ bảy, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.