Tương Ưng Bộ · SN 25.001
Kinh Con Mắt
Cakkhusutta — bài thứ một
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bộ kinh này có tên là Tương Ưng Nhập, chữ nhập ở đây là nhập vào dòng — bước vào con đường. Mười bài, mỗi bài một danh sách sáu mục, và cùng một câu hỏi: khi nào thì một người được gọi là đã bước vào?
Này các tỳ-kheo, con mắt vô thường, biến đổi, đổi khác; tai vô thường, biến đổi, đổi khác; mũi vô thường, biến đổi, đổi khác.
Bài đầu đi qua sáu căn rồi dừng lại và chia người nghe thành ba hạng. Hạng thứ nhất tin tưởng và chấp nhận các pháp ấy — được gọi là bậc tùy tín hành, đã bước vào chánh tánh quyết định.
Hạng thứ hai chấp nhận nhờ trí tuệ suy xét một phần — được gọi là bậc tùy pháp hành, cũng đã bước vào chánh tánh quyết định.
Hạng thứ ba hiểu như vậy, thấy như vậy — được gọi là bậc Dự lưu.
Và với cả ba hạng, kinh nói thêm hai điều rất mạnh: vị ấy không có khả năng làm nghiệp dẫn đến địa ngục, bàng sinh, ngạ quỷ; và không có khả năng chết trước khi chứng được quả Dự lưu.
Đó là toàn bộ cấu trúc của bộ kinh. Mười bài chỉ đổi danh sách, còn ba hạng người và hai điều ấy thì giữ nguyên đến từng chữ.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Nhập (Okkantasaṃyutta), tương ưng thứ 25.
Phẩm Con Mắt (Cakkhuvagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Nhập.
Kinh Con Mắt (Cakkhusutta) — bài thứ một.
"Tại Sāvatthī.
con mắt vô thường, biến đổi, đổi khác;
Này các tỳ-kheo, tai vô thường, biến đổi, đổi khác;
Này các tỳ-kheo, mũi vô thường, biến đổi, đổi khác;
Này các tỳ-kheo, lưỡi vô thường, biến đổi, đổi khác;
Này các tỳ-kheo, thân vô thường, biến đổi, đổi khác;
Này các tỳ-kheo, ý vô thường, biến đổi, đổi khác.
Này các tỳ-kheo, ai tin tưởng, chấp nhận các pháp ấy như vậy, vị ấy được gọi là bậc tùy tín hành, đã bước vào chánh tánh quyết định, đã bước vào địa vị của bậc chân nhân;
vị ấy không có khả năng làm nghiệp ấy — nghiệp mà khi đã làm thì phải sinh vào địa ngục, loài bàng sinh, hay cõi ngạ quỷ;
và vị ấy không có khả năng chết trước khi chứng được quả Dự lưu.
Này các tỳ-kheo, đối với ai các pháp ấy được chấp nhận nhờ trí tuệ suy xét một phần, vị ấy được gọi là bậc tùy pháp hành, đã bước vào chánh tánh quyết định, đã bước vào địa vị của bậc chân nhân;
vị ấy không có khả năng làm nghiệp ấy — nghiệp mà khi đã làm thì phải sinh vào địa ngục, loài bàng sinh, hay cõi ngạ quỷ;
và vị ấy không có khả năng chết trước khi chứng được quả Dự lưu.
Này các tỳ-kheo, ai hiểu như vậy, thấy như vậy đối với các pháp ấy, vị ấy được gọi là bậc Dự lưu, không còn phải đi vào đường dữ, đã quyết định, hướng đến giác ngộ."
Bài thứ nhất.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.